Viêm Họng Có Cần Uống Kháng Sinh Không? Khi Nào Mới Cần Dùng?
Đau rát họng, khó nuốt hoặc sốt thường khiến nhiều người nghĩ ngay đến việc mua kháng sinh để uống. Tuy nhiên, viêm họng không đồng nghĩa với nhiễm khuẩn và không phải trường hợp nào cũng cần sử dụng kháng sinh.
Việc dùng thuốc cần phụ thuộc vào nguyên nhân gây bệnh, mức độ triệu chứng và đánh giá của nhân viên y tế. Sử dụng kháng sinh không đúng trường hợp không chỉ không giúp bệnh khỏi nhanh hơn mà còn có thể gây tác dụng phụ và góp phần làm gia tăng tình trạng kháng kháng sinh.
Viêm họng là gì?
Viêm họng là tình trạng niêm mạc vùng họng bị viêm, thường khiến người bệnh cảm thấy đau, rát, khô họng hoặc khó chịu khi nuốt.
Một số triệu chứng có thể đi kèm gồm:
-
Đau hoặc rát họng
-
Khó chịu khi nuốt
-
Ho
-
Sốt
-
Khàn tiếng
-
Sổ mũi hoặc nghẹt mũi
-
Amidan đỏ, sưng
-
Hạch vùng cổ sưng đau
Tuy nhiên, các biểu hiện này không đủ để khẳng định nguyên nhân là do vi khuẩn.
Vì sao viêm họng không phải lúc nào cũng cần kháng sinh?
Kháng sinh là thuốc được sử dụng để điều trị một số bệnh do vi khuẩn gây ra.
Trong khi đó, phần lớn các trường hợp đau họng xuất phát từ virus đường hô hấp. Kháng sinh không có khả năng tiêu diệt virus.
Vì vậy, nếu viêm họng xuất phát từ virus, uống kháng sinh thường không giúp điều trị nguyên nhân gây bệnh.
Đa số viêm họng cấp cũng là tình trạng có khả năng tự giới hạn. Người bệnh thường cải thiện trong khoảng một tuần dù có hay không sử dụng kháng sinh.
Điều quan trọng là theo dõi diễn tiến bệnh, kiểm soát triệu chứng và nhận biết những dấu hiệu cần được thăm khám.
Viêm họng do virus thường có biểu hiện gì?
Không thể chẩn đoán chính xác nguyên nhân chỉ bằng một vài triệu chứng. Tuy nhiên, một số biểu hiện có thể giúp bác sĩ định hướng.
Viêm họng do virus thường có thể đi kèm:
-
Ho
-
Chảy mũi
-
Nghẹt mũi
-
Khàn tiếng
-
Hắt hơi
-
Một số triệu chứng cảm lạnh hoặc nhiễm virus đường hô hấp khác
Trong những trường hợp biểu hiện rõ một nhiễm virus, kháng sinh thường không mang lại lợi ích trong điều trị nguyên nhân.
Khi nào cần nghĩ đến viêm họng do vi khuẩn?
Một trong những nguyên nhân vi khuẩn thường được quan tâm là liên cầu khuẩn nhóm A.
Viêm họng do liên cầu có thể xuất hiện với các biểu hiện như:
-
Đau họng khởi phát tương đối nhanh
-
Sốt
-
Đau khi nuốt
-
Amidan đỏ và sưng
-
Có thể xuất hiện dịch tiết hoặc mủ ở amidan
-
Hạch vùng cổ trước sưng và đau
-
Thường không kèm ho
Tuy nhiên, những dấu hiệu này chỉ mang tính gợi ý.
Người bệnh không nên tự nhìn họng hoặc dựa vào việc “có mủ” rồi tự mua kháng sinh sử dụng.
Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể cần thực hiện xét nghiệm nhanh tìm liên cầu khuẩn hoặc nuôi cấy họng để hỗ trợ xác định nguyên nhân.
Khi nào viêm họng cần dùng kháng sinh?
Kháng sinh có thể được chỉ định khi bác sĩ xác định hoặc đánh giá người bệnh có nhiễm khuẩn phù hợp cần điều trị.
Đặc biệt với viêm họng do liên cầu khuẩn nhóm A đã được xác nhận, kháng sinh có thể giúp:
-
Rút ngắn thời gian triệu chứng
-
Giảm khả năng lây truyền vi khuẩn cho người khác
-
Giảm nguy cơ một số biến chứng liên quan đến liên cầu khuẩn
Điều này không có nghĩa mọi trường hợp nghi ngờ nhiễm khuẩn đều nên tự uống kháng sinh.
Việc lựa chọn loại thuốc, liều dùng và thời gian điều trị còn phụ thuộc vào tuổi, tiền sử dị ứng, tình trạng sức khỏe và đánh giá chuyên môn.
Vì sao không nên tự mua kháng sinh khi vừa đau họng?
Kháng sinh không điều trị được virus
Nếu nguyên nhân của viêm họng là virus, việc uống kháng sinh không loại bỏ được tác nhân gây bệnh.
Người bệnh có thể cảm thấy đỡ sau vài ngày và cho rằng kháng sinh có hiệu quả, trong khi thực tế bệnh có thể đang tự cải thiện theo diễn tiến tự nhiên.
Có thể xuất hiện tác dụng phụ
Kháng sinh có thể gây một số tác dụng không mong muốn như:
-
Buồn nôn
-
Đau bụng
-
Tiêu chảy
-
Dị ứng thuốc
Một số phản ứng dị ứng có thể nghiêm trọng và cần được xử trí y tế.
Làm gia tăng kháng kháng sinh
Đây là một trong những lý do quan trọng nhất cần hạn chế sử dụng kháng sinh không cần thiết.
Kháng kháng sinh xảy ra khi vi khuẩn thay đổi và không còn đáp ứng tốt với loại thuốc trước đây có khả năng tiêu diệt chúng.
Điều này có thể khiến một số bệnh nhiễm khuẩn trong tương lai:
-
Khó điều trị hơn
-
Cần sử dụng những thuốc khác
-
Kéo dài thời gian điều trị
-
Làm tăng nguy cơ biến chứng
Vì vậy, kháng sinh chỉ nên được sử dụng khi thực sự có chỉ định.
Viêm họng không dùng kháng sinh thì chăm sóc thế nào?
Đối với nhiều trường hợp viêm họng cấp không có dấu hiệu nghiêm trọng, việc chăm sóc chủ yếu nhằm giảm khó chịu và giúp cơ thể hồi phục.
Uống đủ nước
Đau họng và sốt có thể khiến người bệnh uống ít nước hơn bình thường.
Nên chia nước thành nhiều lần trong ngày để duy trì đủ lượng dịch, đặc biệt ở trẻ em và người lớn tuổi.
Nghỉ ngơi
Cơ thể cần thời gian hồi phục khi đang mắc nhiễm trùng đường hô hấp.
Ngủ đủ và hạn chế hoạt động quá sức có thể giúp người bệnh cảm thấy dễ chịu hơn.
Chọn thức ăn dễ nuốt
Có thể ưu tiên các món:
-
Cháo
-
Súp
-
Thức ăn mềm
-
Nước ấm
Tránh những thức ăn gây kích thích họng nếu khiến triệu chứng khó chịu hơn.
Tránh khói thuốc
Khói thuốc và một số chất kích thích có thể làm niêm mạc họng bị kích ứng, khiến cảm giác đau rát tăng lên.
Kiểm soát đau và sốt
Một số thuốc giảm đau hoặc hạ sốt có thể được cân nhắc tùy độ tuổi và tình trạng sức khỏe.
Người bệnh nên sử dụng theo hướng dẫn của bác sĩ, dược sĩ hoặc hướng dẫn chuyên môn phù hợp, đặc biệt với trẻ nhỏ, phụ nữ mang thai, người lớn tuổi hoặc người có bệnh nền.
Viêm họng bao lâu thì khỏi?
Viêm họng cấp thường có thể kéo dài khoảng một tuần và phần lớn người bệnh sẽ cải thiện trong thời gian này.
Điều cần chú ý không chỉ là số ngày mắc bệnh mà còn là xu hướng diễn tiến của triệu chứng.
Nếu triệu chứng giảm dần, người bệnh vẫn ăn uống được và không xuất hiện dấu hiệu bất thường, có thể tiếp tục theo dõi.
Ngược lại, nếu bệnh ngày càng nặng hơn hoặc kéo dài mà không cải thiện, nên đi khám để tìm nguyên nhân.
Khi nào đau họng cần đi khám sớm?
Người bệnh nên được đánh giá y tế nếu xuất hiện một trong những tình trạng sau:
-
Sốt cao hoặc sốt kéo dài
-
Đau họng ngày càng nặng
-
Khó nuốt rõ rệt
-
Có dấu hiệu mất nước
-
Phát ban
-
Hạch vùng cổ sưng nhiều
-
Đau họng kéo dài không cải thiện
-
Thường xuyên tái phát viêm họng
-
Người có bệnh nền hoặc nguy cơ biến chứng cao
Bác sĩ có thể khám họng, đánh giá triệu chứng và quyết định có cần xét nghiệm hoặc điều trị thêm hay không.
Khi nào đau họng cần cấp cứu?
Một số triệu chứng không nên tiếp tục theo dõi tại nhà.
Cần tìm kiếm hỗ trợ y tế khẩn cấp nếu người bệnh:
-
Khó thở
-
Không thể nuốt
-
Chảy dãi bất thường do không nuốt được
-
Có biểu hiện suy hô hấp
-
Tình trạng toàn thân xấu đi nhanh
-
Có dấu hiệu nhiễm trùng nặng
Đặc biệt với trẻ nhỏ, người lớn tuổi hoặc người đang mắc bệnh nền, cần thận trọng hơn khi tình trạng sức khỏe thay đổi nhanh.
Đừng để “đau họng = kháng sinh” trở thành thói quen
Viêm họng là một triệu chứng rất phổ biến nhưng nguyên nhân phía sau có thể khác nhau.
Phần lớn đau họng liên quan đến virus và không cần điều trị bằng kháng sinh. Chỉ những trường hợp phù hợp, đặc biệt khi xác định hoặc nghi ngờ cao nhiễm khuẩn cần điều trị, bác sĩ mới cân nhắc sử dụng thuốc.
Vì vậy, thay vì tự mua thuốc ngay khi vừa đau họng, người bệnh nên:
-
Theo dõi các triệu chứng đi kèm
-
Chăm sóc và bù đủ nước
-
Không tự ý sử dụng kháng sinh
-
Đi khám khi bệnh không cải thiện hoặc diễn tiến nặng
-
Tuân thủ đúng hướng dẫn nếu đã được kê kháng sinh
Sử dụng kháng sinh đúng lúc không chỉ giúp bảo vệ sức khỏe của chính người bệnh mà còn góp phần hạn chế tình trạng kháng kháng sinh trong cộng đồng.
Hỗ trợ chăm sóc người bệnh tại nhà
Đối với người lớn tuổi, người đang hồi phục sau điều trị, người có bệnh nền hoặc gặp khó khăn trong việc đi lại, việc theo dõi sức khỏe tại nhà đôi khi cần thêm sự hỗ trợ của nhân viên y tế.
Trung Tâm Cấp Cứu Toàn Quốc cung cấp dịch vụ hỗ trợ chăm sóc người bệnh tại nhà theo nhu cầu và tình trạng thực tế, đặc biệt trong những trường hợp gia đình gặp khó khăn khi tự theo dõi hoặc thực hiện các bước chăm sóc theo hướng dẫn chuyên môn.
Nếu người bệnh xuất hiện khó thở, rối loạn ý thức, không thể nuốt hoặc tình trạng sức khỏe xấu đi nhanh, cần ưu tiên tiếp cận hỗ trợ y tế khẩn cấp thay vì tiếp tục theo dõi tại nhà.
Hotline: 0704 115 115 – 0995 114 115
Y tế sự kiện: 082 8899 115 – 085 2288 115
Website:
Địa chỉ: 03 Đường 35A Trịnh Quang Nghị, Phường Bình Đông, TP. Hồ Chí Minh
Email: 115toanquoc@gmail.com
