Vì sao nhiều người có thói quen uống vitamin C liều cao?
Vitamin C thường gắn với những câu quen thuộc như “uống C để tăng sức đề kháng”, “cảm rồi thì uống thật nhiều vitamin C” hay “vitamin tan trong nước nên uống dư cũng không sao”.
Chính những suy nghĩ này khiến một số người chủ động tăng liều, uống nhiều viên trong ngày hoặc đồng thời sử dụng viên sủi, viên bổ sung và các sản phẩm khác có chứa vitamin C.
Vitamin C thực sự là một dưỡng chất thiết yếu. Cơ thể cần vitamin C cho nhiều chức năng, bao gồm tổng hợp collagen, hoạt động chống oxy hóa và hỗ trợ chức năng miễn dịch. Tuy nhiên, một chất cần thiết cho cơ thể không đồng nghĩa càng bổ sung nhiều thì càng có lợi.
Vitamin C có thể lấy từ đâu?
Vitamin C hiện diện tự nhiên trong nhiều loại thực phẩm. Trái cây và rau củ là những nguồn cung cấp vitamin C quan trọng, chẳng hạn một số loại trái cây họ cam quýt, ớt, kiwi, bông cải xanh và dâu tây.
Ngoài thực phẩm, vitamin C còn xuất hiện trong viên uống, viên sủi, sản phẩm bổ sung đa vitamin và một số thực phẩm, đồ uống được bổ sung vi chất.
Điều đáng chú ý là khi sử dụng nhiều sản phẩm cùng lúc, tổng lượng vitamin C nạp vào có thể cao hơn người dùng nghĩ.
Vì vậy, trước khi bổ sung, nên kiểm tra hàm lượng trên nhãn sản phẩm và tổng lượng đang sử dụng, thay vì chỉ quan tâm mỗi ngày uống bao nhiêu viên.
Uống vitamin C càng nhiều càng tốt?
Không.
Cơ thể có cơ chế hấp thu và xử lý vitamin C, nhưng điều đó không có nghĩa lượng bổ sung có thể tăng không giới hạn mà không gây bất lợi.
NIH cho biết khả năng hấp thu vitamin C giảm khi lượng dùng tăng lên. Ở mức ăn vào thông thường khoảng 30–180 mg/ngày, khoảng 70–90% được hấp thu; ở liều trên 1 g/ngày, tỷ lệ hấp thu giảm xuống dưới 50% và vitamin C chưa chuyển hóa được bài tiết qua nước tiểu.
Điều này cũng giúp giải thích vì sao tư duy “uống gấp nhiều lần thì cơ thể sẽ nhận được gấp nhiều lần lợi ích” là không phù hợp.
Uống quá nhiều vitamin C có thể gây vấn đề gì?
Vitamin C nhìn chung có độc tính thấp. Tuy nhiên, dùng liều cao có thể gây các triệu chứng đường tiêu hóa như:
- Tiêu chảy.
- Buồn nôn.
- Đau hoặc co thắt vùng bụng.
- Khó chịu đường tiêu hóa.
NIH cũng đề cập những lo ngại liên quan đến lượng vitamin C cao như hình thành sỏi thận và tăng hấp thu sắt, mặc dù bằng chứng về nguy cơ sỏi ở người khỏe mạnh không hoàn toàn nhất quán. Một số tình trạng đặc biệt, chẳng hạn bệnh thừa sắt di truyền, cần thận trọng hơn vì vitamin C liều cao kéo dài có thể làm tình trạng quá tải sắt trở nên nghiêm trọng hơn.
Do đó, không nên đơn giản hóa thành “vitamin C tan trong nước nên uống bao nhiêu cũng được”.
2.000 mg vitamin C mỗi ngày có phải là liều khuyến nghị?
Không. Đây là điểm rất dễ bị hiểu nhầm.
Theo NIH, giới hạn trên có thể dung nạp (UL) đối với người lớn là 2.000 mg vitamin C/ngày, tính tổng từ thực phẩm, đồ uống và sản phẩm bổ sung. Giới hạn này thấp hơn ở trẻ em và thanh thiếu niên.
Con số 2.000 mg không phải mục tiêu mà một người trưởng thành nên cố uống đủ mỗi ngày.
Nó là giới hạn trên được thiết lập nhằm giảm nguy cơ tác dụng bất lợi khi lượng tiêu thụ tăng cao.
Vì vậy, không nên nhìn thấy con số “2.000 mg/ngày” rồi hiểu thành:
“Uống dưới 2.000 mg mỗi ngày thì càng gần mức đó càng tốt.”
Hai ý này hoàn toàn khác nhau.
Vậy một người trưởng thành cần bao nhiêu vitamin C?
Nhu cầu phụ thuộc vào tuổi, giới tính và một số yếu tố khác.
Theo NIH, lượng vitamin C khuyến nghị hằng ngày đối với người trưởng thành là khoảng 90 mg đối với nam và 75 mg đối với nữ. Người mang thai, cho con bú và người hút thuốc có những mức nhu cầu khác.
Đây cũng là lý do cần phân biệt rõ giữa:
nhu cầu khuyến nghị hằng ngày và giới hạn trên có thể dung nạp.
75–90 mg/ngày và 2.000 mg/ngày không mang cùng một ý nghĩa.
Uống nhiều vitamin C có giúp “tăng đề kháng” mạnh hơn không?
Cụm từ “tăng đề kháng” thường được sử dụng khá rộng, nhưng không nên từ đó suy ra rằng tăng liều vitamin C sẽ làm hệ miễn dịch “mạnh lên” tương ứng.
Vitamin C có vai trò trong hoạt động bình thường của hệ miễn dịch. Tuy nhiên, sức khỏe miễn dịch còn chịu ảnh hưởng của chế độ dinh dưỡng tổng thể, giấc ngủ, vận động, tình trạng sức khỏe và nhiều yếu tố khác.
Do đó, không nên xem một viên vitamin C liều cao như giải pháp thay thế cho chế độ ăn và lối sống phù hợp.
Vitamin C có giúp phòng cảm lạnh không?
Đây là một trong những lý do phổ biến nhất khiến mọi người uống vitamin C.
Tổng quan Cochrane trên các thử nghiệm có đối chứng cho thấy ở dân số nói chung, việc sử dụng vitamin C thường xuyên không làm giảm đáng kể tỷ lệ mắc cảm lạnh. Tuy nhiên, sử dụng thường xuyên có liên quan đến việc giảm nhẹ thời gian kéo dài của cảm lạnh.
Đáng chú ý, khi vitamin C liều cao chỉ được bắt đầu sau khi triệu chứng cảm lạnh xuất hiện, các thử nghiệm không cho thấy tác dụng nhất quán đối với thời gian hoặc mức độ triệu chứng.
Vì vậy, không nên truyền tải thông điệp:
“Cứ thấy sắp cảm thì uống thật nhiều vitamin C để chặn bệnh.”
Bằng chứng hiện có không đơn giản như vậy.
Có nên uống viên sủi vitamin C mỗi ngày?
Không thể đưa ra một câu trả lời chung cho tất cả mọi người chỉ dựa trên dạng sản phẩm là “viên sủi”.
Điều cần quan tâm là hàm lượng vitamin C, các thành phần khác trong sản phẩm, tổng lượng sử dụng trong ngày, chế độ ăn và tình trạng sức khỏe của người dùng.
Nếu chế độ ăn đã cung cấp đủ vitamin C, không nên mặc định rằng mọi người đều cần thêm viên bổ sung mỗi ngày.
Đồng thời, người dùng nên đọc nhãn sản phẩm thay vì cho rằng tất cả viên sủi vitamin C đều có cùng thành phần và hàm lượng.
Ai nên thận trọng hơn khi tự bổ sung vitamin C liều cao?
Những người đang có bệnh lý, đang dùng thuốc hoặc đang điều trị chuyên khoa không nên tự tăng liều chỉ vì cho rằng vitamin là sản phẩm “vô hại”.
NIH lưu ý vitamin C bổ sung có thể tương tác hoặc ảnh hưởng đến một số thuốc và phương pháp điều trị; người mắc bệnh thừa sắt di truyền cũng cần đặc biệt thận trọng với vitamin C liều cao.
Nếu thuộc nhóm có tình trạng sức khỏe đặc biệt, việc có cần bổ sung hay không và bổ sung ở mức nào nên được trao đổi với bác sĩ, dược sĩ hoặc nhân viên y tế phù hợp.
Bổ sung vitamin C thế nào để tránh tâm lý “càng nhiều càng tốt”?
Thay vì bắt đầu bằng câu hỏi “nên mua vitamin C bao nhiêu mg?”, hãy nhìn vào chế độ ăn và nhu cầu thực tế.
Một chế độ ăn đa dạng với rau củ và trái cây có thể cung cấp vitamin C cùng nhiều dưỡng chất khác. Khi sử dụng sản phẩm bổ sung, cần đọc hàm lượng, tuân thủ hướng dẫn sử dụng và tránh tự cộng nhiều sản phẩm chứa cùng một hoạt chất mà không để ý tổng lượng.
Đặc biệt, không tự tăng liều để điều trị một triệu chứng hoặc bệnh lý chỉ dựa trên thông tin truyền miệng hoặc nội dung trên mạng.
Khi đang mệt, sốt hoặc cảm cúm, đừng chỉ tập trung vào vitamin C
Một sai lầm khác là khi cơ thể xuất hiện triệu chứng, người bệnh chỉ tập trung bổ sung vitamin C mà bỏ qua việc theo dõi tình trạng chung.
Sốt, ho, mệt mỏi hoặc đau họng có thể xuất hiện trong nhiều tình trạng khác nhau. Không thể dựa vào những biểu hiện này để tự xác định nguyên nhân rồi dùng vitamin C như một phương án điều trị chung.
Nếu triệu chứng kéo dài, tăng lên hoặc xuất hiện các biểu hiện đáng lo như khó thở, đau ngực, thay đổi ý thức hay tình trạng suy giảm rõ rệt, cần tìm kiếm hỗ trợ y tế phù hợp thay vì tiếp tục tự tăng liều sản phẩm bổ sung.
Khi người bệnh cần đến cơ sở y tế nhưng gặp khó khăn trong việc di chuyển
Trong một số trường hợp, vấn đề không còn nằm ở việc “nên uống thêm vitamin C hay không”, mà là người bệnh cần được đánh giá tại cơ sở y tế nhưng lại gặp khó khăn khi tự di chuyển.
Người lớn tuổi, người hạn chế vận động, người vừa điều trị hoặc người không phù hợp với phương tiện di chuyển thông thường có thể cần một phương án vận chuyển hỗ trợ phù hợp với tình trạng thực tế.
Khi đó, gia đình nên cung cấp rõ tình trạng hiện tại, khả năng ngồi hoặc nằm, điểm đón – điểm đến và những hướng dẫn chuyên môn đã có để đơn vị vận chuyển xem xét phương án phù hợp.
Trung Tâm Cấp Cứu Toàn Quốc hỗ trợ khi người bệnh gặp khó khăn trong quá trình di chuyển
Khi cần đưa người bệnh đi khám, chuyển viện, xuất viện về nhà hoặc di chuyển đến địa điểm khác nhưng gia đình gặp khó khăn trong việc tự bố trí phương tiện, Trung Tâm Cấp Cứu Toàn Quốc tiếp nhận thông tin và hỗ trợ bố trí phương án vận chuyển phù hợp với nhu cầu thực tế được cung cấp.
Việc lựa chọn phương tiện và mức hỗ trợ cần căn cứ vào tình trạng người bệnh và yêu cầu của từng hành trình, thay vì chỉ dựa vào tuổi hoặc tên bệnh.
Lưu ý: Nội dung bài viết nhằm cung cấp thông tin sức khỏe chung, không dùng để tự chẩn đoán, điều trị hoặc thay thế tư vấn, chỉ định của bác sĩ, dược sĩ hoặc nhân viên y tế.
TRUNG TÂM CẤP CỨU TOÀN QUỐC
Hotline: 0704 115 115 | 0995 114 115
Y tế sự kiện: 082 8899 115 | 085 2288 115
Website:
Địa chỉ: 03 Đường 35A Trịnh Quang Nghị, Phường Bình Đông, TP. Hồ Chí Minh
Zalo: https://zalo.me/3105407123098382136
Email: 115toanquoc@gmail.com
Facebook: https://web.facebook.com/trungtamcapcuutoanquoc
Khu vực hoạt động: Toàn quốc
