Trẻ đang sốt nhưng kêu lạnh – vì sao cha mẹ thường muốn đắp chăn?
Một tình huống khá quen thuộc là trẻ được đo thấy nhiệt độ tăng nhưng lại nói lạnh, tay chân có thể cảm giác lạnh hoặc xuất hiện rét run. Phản ứng tự nhiên của nhiều gia đình là mặc thêm quần áo, mang tất và đắp nhiều lớp chăn.
Thậm chí, một số người còn cho rằng phải “ủ thật nóng để trẻ ra mồ hôi”, sau đó cơn sốt sẽ tự giảm.
Điều này dễ khiến phụ huynh bối rối: nếu trẻ đang cảm thấy lạnh thì tại sao lại không nên đắp thật nhiều chăn?
Để trả lời, cần phân biệt giữa việc giúp trẻ cảm thấy dễ chịu khi rét run và việc ủ kín cơ thể trong thời gian đang sốt.
Trẻ sốt có cần đắp chăn không?
Không nên áp dụng một quy tắc tuyệt đối rằng trẻ sốt “phải đắp chăn” hoặc “tuyệt đối không được đắp chăn”.
Các hướng dẫn chăm sóc sốt ở trẻ khuyến cáo tránh quấn hoặc ủ trẻ bằng nhiều quần áo và chăn. Một lớp quần áo nhẹ thường phù hợp hơn; khi ngủ có thể sử dụng chăn nhẹ.
Trong trường hợp trẻ đang rét run hoặc cảm thấy lạnh, có thể sử dụng một lớp chăn phù hợp để giúp trẻ dễ chịu. Học viện Nhi khoa Hoa Kỳ cũng hướng dẫn mặc một lớp quần áo nhẹ và có thể cho trẻ dùng chăn khi rét run.
Như vậy, vấn đề không phải là “có chăn hay không”, mà là không nên ủ trẻ quá mức.
Vì sao không nên ủ trẻ thật kín khi đang sốt?
Khi thấy trẻ lạnh, việc đắp thêm một lớp chăn có vẻ hợp lý. Tuy nhiên, nếu liên tục mặc nhiều lớp quần áo và phủ chăn dày, cơ thể có thể khó tỏa nhiệt hơn.
MedlinePlus lưu ý việc mặc quá nhiều cho trẻ thậm chí có thể làm nhiệt độ tăng; hướng dẫn chăm sóc sốt cũng khuyến cáo không quấn trẻ bằng nhiều chăn hoặc quần áo, kể cả khi trẻ có cảm giác rét.
Do đó, mục tiêu chăm sóc không phải là cố làm trẻ nóng lên hoặc ép trẻ “toát mồ hôi”, mà là giúp trẻ cảm thấy thoải mái và tiếp tục theo dõi tình trạng.
Trẻ rét run khi sốt thì xử lý chuyện chăn như thế nào?
Khi trẻ rét run, cha mẹ không cần máy móc kéo hết chăn ra ngay lập tức.
Có thể cho trẻ mặc quần áo nhẹ và sử dụng một lớp chăn vừa phải để trẻ dễ chịu. Khi cảm giác rét giảm, tránh tiếp tục phủ nhiều lớp chăn dày hoặc mặc quá nhiều quần áo. Phòng nên được duy trì ở mức nhiệt dễ chịu, không quá nóng cũng không quá lạnh.
Điểm cần tránh là biến việc “giữ cho trẻ dễ chịu” thành ủ kín kéo dài với mục đích làm trẻ đổ nhiều mồ hôi.
Có nên cố làm trẻ ra thật nhiều mồ hôi để “thoát sốt”?
Không nên xem việc ra nhiều mồ hôi là mục tiêu cần đạt được khi chăm sóc trẻ sốt.
Sốt là sự tăng nhiệt độ cơ thể và thường là một biểu hiện của cơ thể khi đáp ứng với bệnh hoặc nhiễm trùng; bản thân sốt không phải là một bệnh riêng biệt.
Vì vậy, không nên dựa vào quan niệm “ra được mồ hôi là bệnh đang thoát ra ngoài” để cố ủ trẻ bằng quần áo và chăn dày.
Điều cần quan tâm hơn là nguyên nhân gây sốt, mức độ khó chịu và tình trạng toàn thân của trẻ.
Chăm sóc trẻ sốt không chỉ là tìm cách làm nhiệt độ giảm thật nhanh
Khi thấy nhiệt kế báo nhiệt độ cao, phụ huynh rất dễ tập trung hoàn toàn vào con số.
Tuy nhiên, việc theo dõi trẻ còn cần chú ý đến những yếu tố khác như trẻ có tỉnh táo không, có uống được không, có tiểu bình thường không, có thở bất thường hay xuất hiện biểu hiện khác so với thường ngày hay không.
Trong chăm sóc tại nhà, có thể khuyến khích trẻ uống đủ chất lỏng phù hợp với độ tuổi và để trẻ nghỉ ngơi. Với trẻ nhỏ, loại chất lỏng phù hợp còn phụ thuộc vào tuổi; ví dụ trẻ nhỏ vẫn cần sữa mẹ hoặc sữa công thức theo chế độ phù hợp.
Mục tiêu không nhất thiết là đưa nhiệt độ trở về bình thường ngay lập tức, mà còn là giúp trẻ dễ chịu và theo dõi diễn biến của trẻ.
Có nên lau hoặc tắm trẻ bằng nước thật lạnh?
Không nên sử dụng nước đá, tắm nước quá lạnh hoặc lau người bằng cồn với mục đích cố hạ nhiệt cho trẻ. Những biện pháp gây lạnh quá mức có thể làm trẻ rét run và khó chịu hơn.
Nếu gia đình đang phân vân về việc lau, tắm hoặc sử dụng biện pháp hạ sốt cho trẻ, đặc biệt với trẻ nhỏ hoặc trẻ có bệnh lý kèm theo, nên thực hiện theo hướng dẫn phù hợp của nhân viên y tế thay vì áp dụng kinh nghiệm truyền miệng.
Thuốc hạ sốt cũng không nên sử dụng tùy ý
Một sai lầm khác là cứ thấy nhiệt độ tăng thì lập tức cho trẻ uống thuốc mà không quan tâm đến tuổi, cân nặng, loại thuốc và liều dùng.
Thuốc hạ sốt cho trẻ cần được sử dụng đúng sản phẩm và đúng liều phù hợp. Đặc biệt, với trẻ dưới 3 tháng tuổi có sốt, MedlinePlus khuyến cáo liên hệ nhân viên y tế trước khi tự cho trẻ dùng thuốc. Aspirin cũng không nên tự sử dụng để điều trị sốt cho trẻ.
Nếu không chắc về thuốc hoặc liều lượng, cha mẹ nên hỏi bác sĩ, dược sĩ hoặc nhân viên y tế thay vì tự ước lượng.
Trẻ sốt: đừng chỉ nhìn vào nhiệt kế
Hai trẻ có cùng một mức nhiệt độ nhưng tình trạng thực tế có thể rất khác nhau.
Một trẻ vẫn tỉnh táo, tương tác và uống được sẽ khác với một trẻ khó đánh thức, khó thở hoặc xuất hiện co giật.
Vì vậy, con số trên nhiệt kế chỉ là một phần thông tin. Cha mẹ cần quan sát cả biểu hiện và diễn biến chung của trẻ.
Điều này cũng giúp tránh hai thái cực thường gặp: quá lo lắng chỉ vì nhiệt độ tăng hoặc chủ quan vì nghĩ rằng “chỉ cần hạ được sốt là ổn”.
Những biểu hiện nào cần được chú ý nhiều hơn?
Khi trẻ sốt, cần tìm kiếm hỗ trợ y tế phù hợp nếu trẻ có những biểu hiện nghiêm trọng như khó đánh thức hoặc thay đổi rõ về mức độ tỉnh táo, khó thở, tím môi/lưỡi/móng, co giật, cứng cổ hoặc tình trạng diễn biến xấu.
Ngoài ra, tuổi của trẻ là yếu tố đặc biệt quan trọng. Với trẻ sơ sinh và trẻ rất nhỏ, ngưỡng cần liên hệ nhân viên y tế thấp hơn so với trẻ lớn. MedlinePlus khuyến cáo báo cho nhân viên y tế khi trẻ dưới 3 tháng có nhiệt độ trực tràng từ 38°C trở lên.
Không nên chỉ dựa vào một bài viết trên Internet để tự xác định nguyên nhân hoặc mức độ nghiêm trọng của cơn sốt.
Khi trẻ cần đến cơ sở y tế nhưng gia đình gặp khó khăn trong việc di chuyển
Phần lớn câu hỏi “trẻ sốt có phải đắp chăn không?” bắt đầu từ việc chăm sóc tại nhà. Nhưng trong một số trường hợp, vấn đề thực tế của gia đình có thể chuyển thành: làm thế nào đưa trẻ đến cơ sở y tế phù hợp?
Nếu trẻ vẫn có thể di chuyển bình thường và không có yêu cầu hỗ trợ đặc biệt, gia đình có thể lựa chọn phương tiện phù hợp với tình trạng thực tế.
Ngược lại, nếu trẻ đang yếu, khó tự di chuyển, cần nằm trong quá trình đi lại hoặc có hướng dẫn chuyên môn liên quan đến việc vận chuyển, gia đình nên cân nhắc phương án hỗ trợ phù hợp thay vì chỉ lựa chọn phương tiện dựa trên sự thuận tiện.
Nếu xuất hiện biểu hiện nghiêm trọng hoặc tình trạng thay đổi nhanh, ưu tiên cần thiết là tìm kiếm hỗ trợ y tế phù hợp, không nên trì hoãn chỉ để tiếp tục theo dõi tại nhà.
Trước khi bố trí phương tiện cho trẻ, gia đình nên cung cấp thông tin gì?
Khi cần hỗ trợ vận chuyển, gia đình nên mô tả trung thực và đầy đủ tình trạng hiện tại của trẻ, độ tuổi, khả năng tự ngồi hoặc di chuyển, điểm đón – điểm đến và những hướng dẫn đã nhận được từ cơ sở y tế nếu có.
Những thông tin này giúp đơn vị tiếp nhận hiểu rõ hơn nhu cầu thực tế của hành trình.
Quan trọng hơn, đơn vị vận chuyển không thay thế bác sĩ trong việc chẩn đoán nguyên nhân gây sốt. Khi cần đánh giá chuyên môn, trẻ vẫn cần được đưa đến cơ sở y tế phù hợp.
Trung Tâm Cấp Cứu Toàn Quốc hỗ trợ khi người bệnh gặp khó khăn trong quá trình di chuyển
Trong những trường hợp trẻ hoặc người bệnh cần đến cơ sở y tế nhưng gia đình gặp khó khăn khi tự bố trí phương tiện, Trung Tâm Cấp Cứu Toàn Quốc tiếp nhận thông tin và hỗ trợ bố trí phương án vận chuyển dựa trên nhu cầu thực tế được cung cấp.
Tùy từng trường hợp, phương án vận chuyển và mức hỗ trợ cần được xem xét dựa trên tình trạng hiện tại, khả năng di chuyển, yêu cầu của hành trình và hướng dẫn chuyên môn liên quan.
Lưu ý: Nội dung bài viết nhằm cung cấp thông tin sức khỏe chung, không dùng để tự chẩn đoán nguyên nhân gây sốt, tự xác định mức độ bệnh hoặc thay thế việc thăm khám và hướng dẫn của nhân viên y tế.
TRUNG TÂM CẤP CỨU TOÀN QUỐC
Hotline: 0704 115 115 | 0995 114 115
Y tế sự kiện: 082 8899 115 | 085 2288 115
Website:
Địa chỉ: 03 Đường 35A Trịnh Quang Nghị, Phường Bình Đông, TP. Hồ Chí Minh
Zalo: https://zalo.me/3105407123098382136
Email: 115toanquoc@gmail.com
Facebook: https://web.facebook.com/trungtamcapcuutoanquoc
Khu vực hoạt động: Toàn quốc
