1. Say rượu, truyền một chai là nhanh tỉnh?
Sau một cuộc nhậu, một số người có thể cảm thấy khát nước, đau đầu, buồn nôn, mệt mỏi hoặc uể oải. Vì vậy, suy nghĩ “truyền một chai cho khỏe” hay “truyền nước để giải rượu” khá dễ xuất hiện.
Tuy nhiên, đây là điều cần hiểu đúng.
Không phải cứ say rượu là cần truyền dịch.
Rượu sau khi vào cơ thể được hấp thu và chuyển hóa theo thời gian. Truyền dịch không phải phương pháp làm lượng cồn trong cơ thể nhanh chóng biến mất. Tài liệu chuyên môn của Merck Manual cũng lưu ý rằng dịch truyền tĩnh mạch có thể cần thiết trong một số tình trạng cụ thể, nhưng không làm tăng đáng kể tốc độ đào thải ethanol khỏi cơ thể.
Vì vậy, không nên xem truyền dịch như một cách “giải rượu nhanh” có thể áp dụng sau mỗi lần uống nhiều rượu bia.
2. Vậy tại sao có người uống rượu vào cơ sở y tế vẫn được truyền dịch?
Đây cũng là lý do khiến nhiều người cho rằng truyền nước là cách điều trị tình trạng say rượu.
Trong thực tế, nhân viên y tế có thể sử dụng dịch truyền khi tình trạng cụ thể của người bệnh có chỉ định phù hợp, chẳng hạn trong một số trường hợp cần bù dịch hoặc hỗ trợ xử trí những vấn đề đang gặp phải.
Điều cần phân biệt là:
Được chỉ định truyền dịch khi cần thiết không đồng nghĩa với “truyền dịch để giải rượu”.
Việc có cần truyền hay không, sử dụng loại dịch nào, lượng bao nhiêu và tốc độ như thế nào cần dựa trên tình trạng thực tế của người bệnh. Vì vậy, không nên tự quyết định truyền dịch chỉ dựa vào việc một người vừa uống nhiều rượu và đang cảm thấy mệt.
3. Khó chịu sau uống rượu không chỉ giải quyết bằng một chai dịch truyền
Đau đầu, khát nước, mệt mỏi, buồn nôn và khó chịu sau khi uống nhiều rượu có thể khiến người uống muốn tìm một biện pháp giúp cơ thể trở lại bình thường càng nhanh càng tốt.
Tuy nhiên, không có một phương pháp đơn giản nào có thể ngay lập tức “xóa” tác động của rượu. Cơ thể vẫn cần thời gian để chuyển hóa rượu và phục hồi. Viện Quốc gia Hoa Kỳ về Lạm dụng Rượu và Nghiện rượu (NIAAA) cũng lưu ý rằng không có phương pháp chữa nhanh tình trạng khó chịu sau uống rượu; thời gian là yếu tố quan trọng để cơ thể phục hồi.
Do đó, thay vì mặc định:
“Say → mệt → truyền nước”
nên đặt câu hỏi:
“Người này hiện đang khó chịu sau uống rượu hay đã xuất hiện những dấu hiệu cần được đánh giá y tế?”
Sự khác biệt này quan trọng hơn việc cố tìm một cách “giải rượu” thật nhanh.
4. Điều đáng lo không phải lúc nào cũng là cảm giác “say”
Sau khi uống nhiều rượu, một người có thể nói nhiều, đi đứng không vững, buồn ngủ hoặc buồn nôn. Nhưng khi lượng rượu ảnh hưởng nghiêm trọng đến cơ thể, tình trạng có thể trở nên nguy hiểm.
Quá liều rượu có thể ảnh hưởng đến các vùng não kiểm soát những chức năng sống như hô hấp, nhịp tim và điều hòa thân nhiệt.
Một điểm cần đặc biệt lưu ý là lượng cồn trong máu vẫn có thể tiếp tục tăng sau khi người đó đã ngừng uống hoặc mất ý thức, bởi lượng rượu còn trong dạ dày và ruột vẫn có thể tiếp tục được hấp thu.
Vì vậy, không nên mặc định rằng người uống quá nhiều chỉ cần “ngủ một giấc là tỉnh”.
5. Những dấu hiệu nào không nên tiếp tục chờ ở nhà?
Sau khi uống nhiều rượu, cần đặc biệt chú ý nếu người đó có một hoặc nhiều biểu hiện như:
- Khó đánh thức hoặc không thể duy trì tỉnh táo.
- Lú lẫn rõ rệt, phản ứng bất thường.
- Thở chậm, thở không đều hoặc khó thở.
- Co giật.
- Nôn trong tình trạng ý thức giảm.
- Da lạnh, tái hoặc có biểu hiện bất thường rõ rệt.
- Tình trạng toàn thân xấu đi nhanh.
Đây là lúc ưu tiên không còn là tìm cách “giải rượu” tại nhà hay tìm nơi truyền nước, mà là tìm kiếm hỗ trợ y tế phù hợp. Các dấu hiệu như khó duy trì ý thức, co giật và bất thường về hô hấp được NIAAA liệt kê trong những biểu hiện đáng lo ngại của quá liều rượu.
Không nhất thiết phải chờ xuất hiện đầy đủ tất cả các biểu hiện trên mới tìm kiếm sự trợ giúp.
6. Người say ngủ li bì hoặc nôn nhiều thì nên làm gì?
Một sai lầm dễ gặp là thấy người uống rượu ngủ thì cho rằng cứ để họ ngủ cho đến khi tỉnh.
Nếu một người giảm ý thức sau uống nhiều rượu, đặc biệt khi có nôn, cần lưu ý đến nguy cơ chất nôn ảnh hưởng đến đường thở. Không nên để người đang trong tình trạng đáng lo ngại ở một mình.
Nếu người đó bất tỉnh nhưng vẫn còn thở, có thể đặt họ nằm nghiêng trong khi chờ hỗ trợ y tế nhằm hạn chế nguy cơ chất nôn gây tắc đường thở. NIAAA cũng khuyến cáo không để người có dấu hiệu quá liều rượu ở một mình.
Nếu khó đánh thức, co giật, hô hấp bất thường hoặc tình trạng diễn biến xấu, cần tìm kiếm hỗ trợ y tế khẩn cấp.
7. Cà phê, tắm lạnh hay đi lại có giúp tỉnh rượu nhanh?
Cùng với truyền nước, uống cà phê, tắm lạnh hoặc cố gắng đi lại cũng là những cách “giải rượu” thường được truyền miệng.
Nhưng những biện pháp này không đảo ngược được tình trạng quá liều rượu. NIAAA cảnh báo rằng cà phê, tắm lạnh hay đi bộ không thể khắc phục tình trạng quá liều và một số cách còn có thể khiến tình hình trở nên nguy hiểm hơn.
Vì vậy, thay vì cố làm cho một người “tỉnh” bằng mọi cách, nên tập trung vào việc quan sát ý thức, hô hấp và những biểu hiện bất thường khác.
8. Khi vấn đề không còn là “có nên truyền nước hay không”
Giả sử một người sau uống rượu xuất hiện tình trạng khiến gia đình cần đưa đến cơ sở y tế. Lúc này lại phát sinh một vấn đề rất thực tế: người đó có tự di chuyển được không?
Người giảm ý thức, nôn nhiều, khó đứng vững hoặc không thể tự lên xuống phương tiện có thể khiến việc đưa đi bằng xe cá nhân trở nên khó khăn.
Gia đình lúc này không chỉ cần nghĩ:
“Đưa đến đâu?”
mà còn cần cân nhắc:
“Người bệnh sẽ được đưa từ vị trí hiện tại lên phương tiện và đến cơ sở y tế bằng cách nào?”
Đây là điểm cần phân biệt giữa việc tự đưa một người còn tỉnh táo, có khả năng di chuyển với trường hợp người bệnh cần sự hỗ trợ nhiều hơn trong quá trình vận chuyển.
9. Khi nào cần cân nhắc phương án vận chuyển người bệnh?
Không phải mọi trường hợp uống rượu đều cần xe vận chuyển người bệnh. Nếu một người chỉ khó chịu nhẹ, còn tỉnh táo và tình trạng không có biểu hiện đáng lo ngại, nhu cầu sẽ khác hoàn toàn với người giảm ý thức hoặc khó tự di chuyển.
Trong trường hợp cần đến cơ sở y tế nhưng người bệnh gặp khó khăn khi tự đi lại, gia đình có thể cần cân nhắc phương án vận chuyển phù hợp hơn với tình trạng thực tế.
Khi liên hệ đơn vị vận chuyển, những thông tin nên được cung cấp gồm tình trạng hiện tại, mức độ tỉnh táo, khả năng tự di chuyển, điểm đón, điểm đến và các hướng dẫn chuyên môn đã có nếu người bệnh đã được nhân viên y tế đánh giá trước đó.
Nếu người bệnh có biểu hiện nghiêm trọng hoặc tình trạng xấu đi nhanh, cần ưu tiên tìm kiếm hỗ trợ y tế khẩn cấp thay vì trì hoãn để tiếp tục thử các biện pháp “giải rượu” tại nhà.
10. Trung Tâm Cấp Cứu Toàn Quốc hỗ trợ khi người bệnh gặp khó khăn trong việc di chuyển
Trong những trường hợp người bệnh cần đến cơ sở y tế nhưng khả năng tự di chuyển hạn chế, việc chuẩn bị phương án vận chuyển phù hợp là một phần cần được cân nhắc.
Trung Tâm Cấp Cứu Toàn Quốc tiếp nhận thông tin và hỗ trợ bố trí phương án vận chuyển người bệnh phù hợp với tình trạng và nhu cầu thực tế.
Khi liên hệ, gia đình nên mô tả rõ tình trạng hiện tại, khả năng vận động của người bệnh, điểm đón, điểm đến và những vấn đề có thể ảnh hưởng đến quá trình di chuyển. Những thông tin này giúp việc tiếp nhận nhu cầu và chuẩn bị phương án vận chuyển sát với hoàn cảnh thực tế hơn.
Việc hỗ trợ vận chuyển không thay thế cho đánh giá, chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của nhân viên y tế.
11. Say rượu nên truyền nước? Điều cần nhớ
Sau khi uống nhiều rượu, cảm giác mệt mỏi có thể khiến nhiều người nghĩ ngay đến truyền dịch. Nhưng câu hỏi quan trọng không nên chỉ dừng lại ở “có truyền nước hay không”.
Say rượu không đồng nghĩa với cần truyền dịch.
Truyền dịch có thể được sử dụng khi có chỉ định phù hợp, nhưng không nên được xem là phương pháp “giải rượu nhanh” hay cách mặc định để giúp người uống rượu tỉnh lại.
Quan trọng hơn là quan sát tình trạng thực tế, nhận biết những dấu hiệu bất thường và tìm kiếm hỗ trợ y tế phù hợp khi cần.
Khi người bệnh cần tiếp cận cơ sở y tế nhưng gặp khó khăn trong việc tự di chuyển, gia đình có thể liên hệ để được tiếp nhận thông tin và hỗ trợ bố trí phương án vận chuyển phù hợp.
Lưu ý: Nội dung bài viết cung cấp thông tin sức khỏe chung, không dùng để tự chẩn đoán, tự chỉ định truyền dịch hoặc thay thế việc thăm khám, đánh giá và hướng dẫn điều trị của nhân viên y tế.
TRUNG TÂM CẤP CỨU TOÀN QUỐC
Hotline: 0704 115 115 | 0995 114 115
Y tế sự kiện: 082 8899 115 | 085 2288 115
Website:
Địa chỉ: 03 Đường 35A Trịnh Quang Nghị, Phường Bình Đông, TP. Hồ Chí Minh
Zalo: https://zalo.me/3105407123098382136
Email: 115toanquoc@gmail.com
Facebook: https://web.facebook.com/trungtamcapcuutoanquoc
Khu vực hoạt động: Toàn quốc
