Trong cuộc sống, mỗi người đều có thể trải qua nhiều trạng thái cảm xúc khác nhau. Có những ngày chúng ta cảm thấy vui vẻ, hào hứng và tràn đầy năng lượng, nhưng cũng có lúc xuất hiện buồn bã, tức giận, thất vọng, căng thẳng hoặc lo lắng.
Sự thay đổi cảm xúc là một phần thường gặp trong đời sống. Tuy nhiên, khi cảm xúc trở nên quá mạnh, xuất hiện thường xuyên hoặc kéo dài, một số người có thể gặp khó khăn trong việc tập trung, nghỉ ngơi, giao tiếp và duy trì các hoạt động thường ngày.
Quản lý cảm xúc không có nghĩa là loại bỏ hoàn toàn những cảm xúc tiêu cực. Thay vào đó, đây có thể được hiểu là quá trình nhận biết điều mình đang cảm thấy, tìm hiểu nguyên nhân và lựa chọn cách phản ứng phù hợp với từng tình huống.
Việc hình thành những thói quen hỗ trợ điều hòa cảm xúc có thể góp phần giúp mỗi người chủ động hơn trong chăm sóc sức khỏe tinh thần và duy trì sự cân bằng trong cuộc sống.
Quản lý cảm xúc là gì?
Quản lý cảm xúc là khả năng nhận diện, hiểu và điều chỉnh cách thể hiện cảm xúc trước những tình huống xảy ra trong cuộc sống.
Khi gặp một vấn đề không như mong muốn, mỗi người có thể có phản ứng khác nhau. Có người tức giận, có người im lặng, có người lo lắng hoặc suy nghĩ liên tục về vấn đề đó. Những phản ứng này chịu ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố như tính cách, môi trường sống, áp lực công việc, các mối quan hệ, tình trạng sức khỏe và những trải nghiệm cá nhân.
Quản lý cảm xúc không đồng nghĩa với việc lúc nào cũng phải vui vẻ, bình tĩnh hay cố gắng che giấu cảm xúc thật. Buồn khi gặp chuyện không vui, lo lắng trước một sự kiện quan trọng hay tức giận khi gặp tình huống khó chịu đều có thể là những phản ứng tự nhiên.
Điều cần quan tâm là cách chúng ta nhận biết và phản ứng với cảm xúc đó để hạn chế những hành động bộc phát có thể ảnh hưởng đến bản thân hoặc người xung quanh.
Vì sao chúng ta đôi khi khó kiểm soát cảm xúc?
Cảm xúc có thể chịu tác động từ nhiều yếu tố khác nhau. Trong một số thời điểm, áp lực công việc, học tập, tài chính, gia đình hoặc các mối quan hệ có thể khiến một người cảm thấy căng thẳng hơn bình thường.
Bên cạnh đó, thiếu thời gian nghỉ ngơi, lịch sinh hoạt không ổn định, mất ngủ hoặc thường xuyên làm việc trong trạng thái mệt mỏi cũng có thể khiến khả năng điều chỉnh cảm xúc trở nên khó khăn hơn.
Một số người có thể nhận thấy mình dễ nóng giận, nhạy cảm hoặc suy nghĩ nhiều hơn khi phải đối diện với nhiều vấn đề cùng lúc. Ngược lại, có người lựa chọn giữ mọi cảm xúc bên trong và ít chia sẻ với những người xung quanh.
Vì vậy, thay vì chỉ tập trung vào việc kiểm soát cảm xúc, việc tìm hiểu nguyên nhân khiến cảm xúc xuất hiện cũng là một bước đáng lưu ý.
Khi cảm xúc ảnh hưởng đến cuộc sống
Cảm xúc có thể ảnh hưởng đến suy nghĩ, hành vi và cách chúng ta tương tác với môi trường xung quanh.
Khi căng thẳng, buồn bã, tức giận hoặc lo lắng xuất hiện trong thời gian dài, một số người có thể nhận thấy những thay đổi như khó tập trung vào công việc, dễ mất kiên nhẫn, suy nghĩ nhiều, khó ngủ hoặc ngủ không sâu. Một số trường hợp cũng có thể cảm thấy mệt mỏi, giảm hứng thú với các hoạt động thường ngày hoặc hạn chế giao tiếp với người khác.
Những biểu hiện trên có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân và không nên chỉ dựa vào một vài dấu hiệu để tự kết luận về tình trạng sức khỏe của bản thân.
Khi những thay đổi về cảm xúc diễn ra thường xuyên, kéo dài hoặc gây ảnh hưởng đáng kể đến sinh hoạt, công việc và các mối quan hệ, việc trao đổi với chuyên gia phù hợp hoặc đến cơ sở y tế để được đánh giá có thể là một lựa chọn cần cân nhắc.
Làm thế nào để quản lý cảm xúc tốt hơn?
Không có một phương pháp duy nhất phù hợp với tất cả mọi người. Mỗi người có hoàn cảnh, tính cách và cách phản ứng khác nhau. Tuy nhiên, một số thói quen dưới đây có thể hỗ trợ quá trình nhận diện và điều chỉnh cảm xúc.
Nhận biết cảm xúc đang xuất hiện
Trước khi phản ứng, bạn có thể dành một khoảng thời gian ngắn để tự hỏi: “Mình đang cảm thấy điều gì?” và “Điều gì khiến mình có cảm xúc này?”.
Việc gọi tên được cảm xúc như buồn, tức giận, thất vọng, lo lắng hay căng thẳng có thể giúp chúng ta hiểu rõ hơn trạng thái của mình thay vì phản ứng ngay lập tức.
Tạm thời tạo khoảng cách với tình huống căng thẳng
Khi cảm xúc đang ở mức cao, việc tiếp tục tranh luận hoặc đưa ra quyết định ngay có thể khiến tình huống trở nên phức tạp hơn.
Trong điều kiện phù hợp, bạn có thể tạm dừng cuộc trao đổi, thay đổi không gian, dành một vài phút nghỉ ngơi hoặc chờ đến khi cảm xúc ổn định hơn trước khi tiếp tục giải quyết vấn đề.
Duy trì sinh hoạt và nghỉ ngơi phù hợp
Giấc ngủ, chế độ ăn uống, hoạt động thể chất và thời gian nghỉ ngơi đều có liên quan đến trạng thái thể chất và tinh thần.
Việc duy trì lịch sinh hoạt tương đối ổn định, dành thời gian nghỉ ngơi và vận động phù hợp với tình trạng sức khỏe có thể góp phần tạo điều kiện thuận lợi hơn cho việc điều chỉnh cảm xúc.
Chia sẻ với người mình tin tưởng
Không phải vấn đề nào cũng cần giải quyết một mình.
Một cuộc trò chuyện với người thân, bạn bè hoặc người mà bạn cảm thấy an toàn khi chia sẻ đôi khi có thể giúp nhìn nhận vấn đề từ một góc độ khác và giảm cảm giác phải tự đối diện với mọi áp lực.
Tuy nhiên, khi vấn đề kéo dài hoặc vượt quá khả năng hỗ trợ thông thường từ người thân, việc tìm đến chuyên gia phù hợp nên được cân nhắc.
Tránh để cảm xúc nhất thời dẫn đến quyết định vội vàng
Khi đang tức giận, thất vọng hoặc căng thẳng, chúng ta có thể nói hoặc thực hiện những điều khác với suy nghĩ khi đã bình tĩnh.
Vì vậy, với những quyết định quan trọng liên quan đến công việc, tài chính, gia đình hoặc các mối quan hệ, việc dành thêm thời gian suy nghĩ có thể giúp hạn chế những phản ứng mang tính bộc phát.
Quản lý cảm xúc không phải là ép bản thân trở nên vô cảm. Mục tiêu phù hợp hơn là nhận ra cảm xúc, chấp nhận sự hiện diện của nó và lựa chọn cách phản ứng phù hợp với hoàn cảnh.
Khi nào nên tìm kiếm sự hỗ trợ?
Không phải mọi thay đổi cảm xúc đều đồng nghĩa với một vấn đề sức khỏe. Tuy nhiên, bạn có thể cân nhắc tìm kiếm sự hỗ trợ chuyên môn khi cảm xúc tiêu cực diễn ra thường xuyên hoặc kéo dài và bắt đầu ảnh hưởng rõ rệt đến sinh hoạt hằng ngày.
Chẳng hạn, một người có thể gặp khó khăn kéo dài trong việc ngủ, ăn uống, tập trung, học tập hoặc làm việc; thường xuyên cảm thấy quá tải; khó kiểm soát hành vi khi tức giận; hoặc ngày càng hạn chế giao tiếp và các hoạt động thường ngày.
Trong những trường hợp như vậy, việc đến cơ sở y tế hoặc trao đổi với chuyên gia phù hợp có thể giúp người gặp vấn đề được đánh giá dựa trên tình trạng thực tế.
Đặc biệt, khi một người xuất hiện ý nghĩ hoặc hành vi gây tổn thương cho bản thân hay người khác, thay đổi ý thức, kích động mạnh, khó kiểm soát hành vi hoặc có biểu hiện sức khỏe bất thường cần can thiệp khẩn cấp, người xung quanh nên ưu tiên bảo đảm an toàn và tìm kiếm hỗ trợ y tế kịp thời.
Người thân có thể hỗ trợ như thế nào?
Khi một người đang trải qua giai đoạn khó khăn về cảm xúc, sự hiện diện và lắng nghe của gia đình, bạn bè có thể mang lại sự hỗ trợ đáng kể.
Thay vì vội vàng đánh giá bằng những câu như “đừng suy nghĩ nữa”, “có gì đâu mà buồn” hoặc “cố vui lên”, người thân có thể dành thời gian lắng nghe và tìm hiểu điều họ đang trải qua.
Trong trường hợp nhận thấy những thay đổi kéo dài hoặc có biểu hiện bất thường, gia đình có thể khuyến khích người đó tìm kiếm sự tư vấn phù hợp và hỗ trợ họ trong quá trình tiếp cận cơ sở y tế khi cần thiết.
Chủ động chăm sóc cảm xúc cũng là một phần của chăm sóc sức khỏe
Sức khỏe tinh thần và sức khỏe thể chất đều là những khía cạnh cần được quan tâm trong đời sống hằng ngày.
Chúng ta không thể tránh hoàn toàn căng thẳng, thất vọng, buồn bã hay tức giận. Tuy nhiên, việc hiểu bản thân, nhận diện cảm xúc, duy trì những thói quen sinh hoạt phù hợp và biết khi nào cần tìm kiếm sự hỗ trợ có thể góp phần giúp mỗi người ứng phó tốt hơn với những thay đổi trong cuộc sống.
Quan trọng hơn, không nên tự chẩn đoán tình trạng sức khỏe chỉ dựa trên thông tin đọc được trên mạng. Khi các biểu hiện kéo dài, khó kiểm soát hoặc ảnh hưởng đáng kể đến cuộc sống, việc thăm khám và trao đổi trực tiếp với người có chuyên môn sẽ giúp có thêm cơ sở để đánh giá tình trạng cụ thể.
Trung Tâm Cấp Cứu Toàn Quốc – Hỗ trợ khi có nhu cầu y tế khẩn cấp
Trung Tâm Cấp Cứu Toàn Quốc mong muốn góp phần cùng cộng đồng nâng cao ý thức chủ động chăm sóc sức khỏe thể chất và tinh thần.
Đối với các vấn đề liên quan đến cảm xúc hoặc sức khỏe tinh thần kéo dài, người dân nên tìm đến cơ sở y tế hoặc chuyên gia có chuyên môn phù hợp để được đánh giá và tư vấn.
Trong trường hợp người bệnh xuất hiện tình trạng sức khỏe bất thường cần hỗ trợ y tế khẩn cấp hoặc cần vận chuyển đến cơ sở y tế, người dân có thể liên hệ Trung Tâm Cấp Cứu Toàn Quốc để được tiếp nhận thông tin và hỗ trợ phù hợp với tình huống thực tế.
Mức độ và hình thức hỗ trợ sẽ phụ thuộc vào tình trạng của người bệnh, thông tin tiếp nhận và đánh giá chuyên môn trong từng trường hợp.
Lưu ý: Nội dung bài viết mang tính cung cấp thông tin tham khảo về chăm sóc sức khỏe, không thay thế việc thăm khám, chẩn đoán hoặc tư vấn trực tiếp từ người có chuyên môn. Khi có biểu hiện bất thường hoặc tình trạng kéo dài, người đọc nên cân nhắc đến cơ sở y tế phù hợp để được đánh giá cụ thể.
TRUNG TÂM CẤP CỨU TOÀN QUỐC – SẴN SÀNG HỖ TRỢ 24/7
Hotline: 0704 115 115 – 0995 114 115
Y tế sự kiện: 082 8899 115 – 085 2288 115
Website:
Địa chỉ: 03 Đường 35A Trịnh Quang Nghị, Phường Bình Đông, TP. Hồ Chí Minh
Email: 115toanquoc@gmail.com
Zalo: https://zalo.me/3105407123098382136
Facebook: https://web.facebook.com/trungtamcapcuutoanquoc
