Không tự đi lại được không có nghĩa là tất cả trường hợp đều giống nhau
Khái niệm “không tự đi lại được” có thể mô tả nhiều mức độ khác nhau.
Một người lớn tuổi có thể không tự bước đi nhưng vẫn tỉnh táo, ngồi vững và có thể chuyển sang xe lăn với sự hỗ trợ. Trong khi đó, một người khác có thể khó ngồi lâu, đau nhiều khi thay đổi tư thế hoặc cần nằm trong suốt quá trình di chuyển.
Ngoài khả năng vận động, tình trạng sức khỏe tại thời điểm cần đi khám cũng rất quan trọng.
Do đó, gia đình không nên chỉ dựa vào tuổi tác hoặc việc người bệnh “có đi được hay không” để quyết định phương tiện.
Trước khi đưa người lớn tuổi đi khám, nên đánh giá những gì?
Trước khi chuẩn bị hành trình, gia đình có thể xem xét một số vấn đề cơ bản:
- Người bệnh có tỉnh táo và giao tiếp như thường ngày không?
- Có thể tự ngồi hoặc giữ tư thế ngồi ổn định không?
- Có thể chuyển từ giường sang xe lăn hoặc ghế ngồi với sự hỗ trợ không?
- Việc thay đổi tư thế có gây đau hoặc khó chịu đáng kể không?
- Có khó thở, chóng mặt, đau ngực hoặc biểu hiện bất thường mới xuất hiện không?
- Người bệnh đang sử dụng thiết bị hoặc có yêu cầu hỗ trợ nào đã được nhân viên y tế hướng dẫn hay không?
- Quãng đường đến cơ sở y tế bao xa và thời gian di chuyển dự kiến thế nào?
Những câu hỏi này không nhằm giúp gia đình tự chẩn đoán bệnh. Mục đích là nhận biết mức độ hỗ trợ cần thiết cho việc di chuyển.
Khi nào có thể cân nhắc phương tiện thông thường?
Không phải cứ người lớn tuổi đi lại khó khăn là bắt buộc phải sử dụng phương tiện vận chuyển y tế.
Nếu người bệnh có tình trạng tương đối ổn định, tỉnh táo, có thể ngồi và duy trì tư thế phù hợp trong hành trình, đồng thời không có yêu cầu hỗ trợ đặc biệt, gia đình có thể cân nhắc phương tiện thông thường tùy hoàn cảnh.
Tuy nhiên, cần tính đến cả quá trình đưa người bệnh từ trong nhà ra xe, lên xuống xe và từ xe vào cơ sở y tế.
Một chiếc xe có thể đủ rộng để ngồi nhưng việc đưa một người có khả năng vận động hạn chế lên và xuống xe lại là vấn đề khác.
Vì vậy, đừng chỉ hỏi:
“Xe có chở được không?”
Mà nên hỏi thêm:
“Người bệnh có thể được di chuyển bằng phương tiện này một cách phù hợp với tình trạng hiện tại hay không?”
Xe lăn có giải quyết được mọi trường hợp?
Xe lăn là phương tiện hỗ trợ hữu ích đối với nhiều người gặp khó khăn trong việc đi bộ. Tuy nhiên, không phải người bệnh nào cũng phù hợp để ngồi xe lăn trong toàn bộ quá trình di chuyển.
Khả năng ngồi, kiểm soát tư thế, mức độ đau, tình trạng sức khỏe và thời gian phải duy trì tư thế đều cần được xem xét.
Nếu người bệnh không thể ngồi ổn định hoặc việc chuyển từ giường sang xe lăn gặp nhiều khó khăn, gia đình không nên cố thực hiện chỉ vì muốn thuận tiện cho việc đi lại.
Khi chưa chắc chắn, có thể trao đổi trước với nhân viên y tế hoặc đơn vị hỗ trợ phù hợp.
Người bệnh nằm lâu ngày có nên cố dìu hoặc bế lên xe?
Đây là tình huống cần đặc biệt thận trọng.
Việc tự bế, kéo hoặc dìu một người có khả năng vận động rất hạn chế có thể khiến cả người bệnh và người hỗ trợ gặp khó khăn, đặc biệt ở cầu thang, lối đi hẹp hoặc khi lên xuống phương tiện.
Ngoài ra, nếu người bệnh đang đau hoặc có tình trạng sức khỏe đặc biệt, việc thay đổi tư thế không phù hợp có thể làm họ khó chịu hơn.
Gia đình không nên tự thực hiện các kỹ thuật nâng, chuyển hoặc cố định người bệnh nếu chưa biết cách phù hợp, nhất là khi người bệnh có chấn thương, đau nhiều hoặc đã được nhân viên y tế hướng dẫn hạn chế vận động.
Khi nào nên cân nhắc phương án vận chuyển có hỗ trợ?
Đối với người lớn tuổi có khả năng vận động hạn chế, khó khăn đôi khi không nằm ở quãng đường từ nhà đến cơ sở y tế mà bắt đầu ngay từ lúc rời khỏi giường.
Người bệnh có thể cần được hỗ trợ khi thay đổi tư thế, chuyển sang xe lăn hoặc cáng, đi qua cầu thang, lên xuống phương tiện và tiếp tục di chuyển từ xe vào khu vực khám.
Nếu người bệnh vẫn tỉnh táo, tình trạng ổn định, có thể ngồi và lên xuống phương tiện với sự hỗ trợ phù hợp, gia đình có thể cân nhắc phương tiện thông thường.
Tuy nhiên, khi người bệnh không thể tự lên xuống xe, khó duy trì tư thế ngồi, phải nằm trong quá trình di chuyển hoặc gia đình gặp khó khăn khi tự đưa người bệnh ra phương tiện, việc tìm một phương án vận chuyển có hỗ trợ sẽ phù hợp hơn với nhu cầu thực tế.
Điều quan trọng là không nên đợi đến lúc chuẩn bị xuất phát mới phát hiện người bệnh không thể lên xe theo cách đã dự tính.
Không phải cứ cần xe hỗ trợ là đang trong tình trạng cấp cứu
Đây cũng là điều nhiều gia đình dễ nhầm lẫn.
Một người lớn tuổi có thể không ở trong tình trạng cấp cứu nhưng vẫn gặp nhiều khó khăn khi di chuyển bằng xe gia đình hoặc taxi. Chẳng hạn, người bệnh nằm lâu ngày, sử dụng xe lăn, không tự lên xuống phương tiện hoặc cần được đưa đến bệnh viện để tái khám theo lịch.
Trong những trường hợp này, nhu cầu chính có thể là vận chuyển người bệnh đến cơ sở y tế với phương án phù hợp với khả năng vận động và tình trạng hiện tại.
Ngược lại, nếu người bệnh xuất hiện khó thở rõ rệt, đau hoặc tức ngực, lơ mơ, ngất, co giật, yếu hoặc tê đột ngột một bên cơ thể, nói khó hay tình trạng xấu đi nhanh, gia đình cần ưu tiên tìm kiếm hỗ trợ y tế khẩn cấp thay vì chỉ xem đây là một chuyến đi khám thông thường.
Đi khám thuận tiện hơn khi phương án vận chuyển được chuẩn bị từ trước
Nếu đã có lịch khám hoặc tái khám, gia đình nên chuẩn bị phương án di chuyển trước ngày đi.
Ngoài hồ sơ khám bệnh, giấy tờ và những vật dụng cần thiết, hãy xem xét cả hành trình thực tế của người bệnh:
Từ giường ra cửa bằng cách nào? Có cầu thang không? Người bệnh ngồi được hay cần nằm? Xe có thể tiếp cận gần nhà không? Khi đến bệnh viện, người bệnh sẽ được đưa từ xe vào khu vực khám như thế nào?
Đối với người có khả năng vận động hạn chế, những chi tiết tưởng như nhỏ này có thể quyết định phương án di chuyển có phù hợp hay không.
Nếu gia đình dự kiến sử dụng dịch vụ vận chuyển người bệnh, việc cung cấp trước thông tin về khả năng vận động, tình trạng hiện tại, điểm đón, điểm đến và những nhu cầu hỗ trợ đã biết sẽ giúp đơn vị tiếp nhận có cơ sở trao đổi phương án phù hợp hơn.
Khi gia đình không thể tự đưa người lớn tuổi đi khám
Có những trường hợp lịch khám đã có, người bệnh cũng cần đến bệnh viện, nhưng gia đình lại gặp khó khăn ở câu hỏi rất thực tế:
“Làm sao đưa người bệnh từ nhà đến cơ sở y tế?”
Nếu người lớn tuổi không thể tự đi lại, việc cố gắng sử dụng phương tiện thông thường chỉ vì thuận tiện có thể khiến quá trình lên xuống xe trở nên khó khăn.
Khi đó, gia đình có thể chủ động tìm hiểu dịch vụ vận chuyển người bệnh, đặc biệt khi cần phương tiện và hình thức hỗ trợ phù hợp với khả năng vận động của người bệnh trong hành trình.
Đây cũng là lý do việc trao đổi tình trạng trước chuyến đi rất quan trọng. Phương án dành cho một người vẫn có thể ngồi xe lăn sẽ không nhất thiết giống với phương án dành cho một người cần nằm khi di chuyển.
Trung Tâm Cấp Cứu Toàn Quốc hỗ trợ nhu cầu vận chuyển người bệnh đi khám
Khi gia đình gặp khó khăn trong việc tự đưa người lớn tuổi đến cơ sở y tế, Trung Tâm Cấp Cứu Toàn Quốc tiếp nhận thông tin và hỗ trợ bố trí phương án vận chuyển phù hợp với tình trạng và nhu cầu thực tế.
Trước chuyến đi, gia đình nên cung cấp những thông tin cơ bản như:
- Tình trạng hiện tại và khả năng vận động của người bệnh.
- Người bệnh có thể ngồi hay cần nằm trong quá trình di chuyển.
- Điểm đón và cơ sở y tế cần đến.
- Nhà có cầu thang, thang máy hoặc những trở ngại khi tiếp cận hay không.
- Những yêu cầu hỗ trợ đã được cơ sở y tế hoặc nhân viên y tế hướng dẫn, nếu có.
Việc trao đổi trước giúp quá trình chuẩn bị phương án vận chuyển sát với nhu cầu thực tế hơn.
Không chỉ những tình huống cấp cứu mới phát sinh nhu cầu vận chuyển bằng phương tiện phù hợp. Đi khám, tái khám, xuất viện, chuyển viện hoặc di chuyển người bệnh có khả năng vận động hạn chế cũng là những tình huống gia đình có thể cần tìm hiểu phương án hỗ trợ.
Đưa người lớn tuổi đi khám: đừng chỉ hỏi “đi xe gì?”
Với người lớn tuổi không tự đi lại được, câu hỏi quan trọng không chỉ là “đi taxi, xe nhà hay phương tiện nào?” mà là:
“Người bệnh cần được hỗ trợ như thế nào từ lúc rời khỏi nhà cho đến khi đến cơ sở y tế?”
Khi trả lời được câu hỏi đó, gia đình sẽ dễ cân nhắc phương án phù hợp hơn với tình trạng thực tế của người bệnh.
Nếu gia đình đang cần đưa người lớn tuổi có khả năng vận động hạn chế đi khám, tái khám hoặc đến cơ sở y tế nhưng gặp khó khăn trong việc tự di chuyển, có thể liên hệ Trung Tâm Cấp Cứu Toàn Quốc để trao đổi nhu cầu và phương án vận chuyển phù hợp.
Lưu ý: Nội dung mang tính cung cấp thông tin sức khỏe chung, không thay thế việc thăm khám, chẩn đoán, hướng dẫn điều trị hoặc đánh giá trực tiếp của nhân viên y tế.
TRUNG TÂM CẤP CỨU TOÀN QUỐC
Hotline: 0704 115 115 | 0995 114 115
Y tế sự kiện: 082 8899 115 | 085 2288 115
Website:
Địa chỉ: 03 Đường 35A Trịnh Quang Nghị, Phường Bình Đông, TP. Hồ Chí Minh
Zalo: https://zalo.me/3105407123098382136
Email: 115toanquoc@gmail.com
Facebook: https://web.facebook.com/trungtamcapcuutoanquoc
Khu vực hoạt động: Toàn quốc
