Đuối nước: Dấu hiệu, cách sơ cứu và xử trí đúng cách

Đuối nước: Dấu hiệu nguy hiểm, cách sơ cứu và phòng ngừa

07/09/2026 09:15 AM 52 Lượt xem

Đuối nước là gì?

Đuối nước là tình trạng suy giảm hô hấp do một người bị chìm hoặc ngập trong chất lỏng. Khi đường thở bị ngập nước, nạn nhân không thể hô hấp bình thường, dẫn đến thiếu oxy cho cơ thể. Nếu tình trạng này kéo dài, não, tim và các cơ quan quan trọng khác có thể bị ảnh hưởng.

Đuối nước không chỉ xảy ra ở biển, sông hay hồ. Bể bơi, ao, kênh rạch, bồn tắm, giếng, bể chứa nước và nhiều khu vực có nước khác đều có thể tiềm ẩn nguy cơ.

Tai nạn có thể xảy ra với cả trẻ em và người lớn. Ở trẻ nhỏ, chỉ một khoảng thời gian mất giám sát ngắn cũng có thể dẫn đến tai nạn. Với người lớn, đuối nước có thể liên quan đến việc bơi ở khu vực nguy hiểm, bị dòng nước cuốn, tai nạn khi đi thuyền, sử dụng rượu bia hoặc gặp vấn đề sức khỏe đột ngột khi ở dưới nước.

Mức độ nghiêm trọng của đuối nước phụ thuộc vào tình trạng hô hấp và thời gian thiếu oxy. Vì vậy, sau khi đưa một người ra khỏi nước, không nên chỉ nhìn vào việc họ đã tỉnh hay chưa mà cần kiểm tra khả năng thở và theo dõi các biểu hiện bất thường.

Dấu hiệu nhận biết người bị đuối nước

Người đang bị đuối nước không phải lúc nào cũng vùng vẫy mạnh hoặc kêu cứu. Trong nhiều trường hợp, họ có thể không đủ khả năng tạo ra tiếng động hoặc gọi người xung quanh.

Một người có thể đang gặp nguy hiểm nếu:

Không thể bơi hoặc di chuyển về phía an toàn dù đang cố gắng.
Cơ thể gần như thẳng đứng trong nước nhưng không thể nổi hoặc tiến về phía trước.
Cố gắng giữ miệng hoặc mũi trên mặt nước nhưng không duy trì được.
Không phản ứng với người xung quanh.
Nằm bất động hoặc úp mặt xuống nước.
Đột nhiên biến mất khỏi vị trí đang bơi hoặc vui chơi.

Khi nghi ngờ có người đang đuối nước, cần tìm sự trợ giúp và đưa họ ra khỏi nước bằng cách an toàn. Không nên vội lao xuống cứu nếu người cứu không có kỹ năng hoặc phương tiện phù hợp, bởi người đang hoảng loạn có thể bám vào người cứu và khiến cả hai cùng gặp nguy hiểm.

Sau khi được đưa lên bờ, cần kiểm tra phản ứng và hô hấp. Một số dấu hiệu cho thấy nạn nhân đang gặp vấn đề về hô hấp gồm:

Ho nhiều hoặc ho kéo dài.
Khó thở.
Thở nhanh, yếu hoặc bất thường.
Đau hoặc tức ngực.
Tím môi hoặc da.
Mệt lả, yếu nhiều.
Lơ mơ, phản ứng chậm.
Co giật.
Mất ý thức.
Không thở hoặc chỉ có những nhịp thở bất thường.

Đặc biệt, không thở hoặc thở bất thường là dấu hiệu cấp cứu ngay lập tức.

Cách sơ cứu người bị đuối nước đúng cách

Sơ cứu đuối nước cần tập trung vào hai vấn đề chính: đưa nạn nhân ra khỏi môi trường nước một cách an toàn và khôi phục hô hấp khi cần thiết.

Bước 1: Đảm bảo an toàn cho người cứu

Không nên nhảy xuống nước một cách thiếu kiểm soát để cứu người. Nếu không có kỹ năng cứu hộ, người cứu có thể bị nạn nhân đang hoảng loạn kéo xuống nước.

Nếu có thể, hãy sử dụng phao, dây, sào hoặc vật nổi để hỗ trợ đưa nạn nhân đến nơi an toàn. Chỉ tiếp cận trực tiếp khi người cứu có khả năng thực hiện mà không đặt bản thân vào nguy hiểm.

Bước 2: Đưa nạn nhân ra khỏi nước

Sau khi đưa được nạn nhân lên bờ hoặc đến vị trí an toàn, kiểm tra xem họ có đáp ứng hay không.

Không nên mất thời gian thực hiện các động tác như dốc ngược cơ thể, vác nạn nhân lên vai hoặc ép bụng với mục đích làm nước chảy ra.

Điều cần xác định ngay là nạn nhân có thở bình thường hay không.

Bước 3: Nếu nạn nhân còn tỉnh và thở bình thường

Đặt nạn nhân ở tư thế an toàn, giữ ấm và tiếp tục theo dõi.

Không nên để người vừa bị đuối nước tự đứng dậy, đi lại hoặc tự lái xe nếu họ còn yếu, chóng mặt, ho hoặc có biểu hiện bất thường.

Nếu có triệu chứng hô hấp hoặc tình trạng sức khỏe không ổn định, cần đưa nạn nhân đến cơ sở y tế để được đánh giá.

Bước 4: Nếu nạn nhân không thở hoặc thở bất thường

Đây là tình huống cần cấp cứu ngay.

Gọi cấp cứu và bắt đầu hồi sức tim phổi (CPR) càng sớm càng tốt nếu người cứu biết cách thực hiện.

Đối với đuối nước, tình trạng ngừng tim thường liên quan đến thiếu oxy nên CPR có kết hợp thổi ngạt có vai trò quan trọng. Nếu người cứu đã được đào tạo và có khả năng thực hiện, cần tiến hành CPR theo kỹ thuật phù hợp.

Nếu không được đào tạo hoặc không thể thực hiện thổi ngạt, vẫn nên bắt đầu ép tim thay vì không làm gì trong khi chờ nhân viên y tế.

Nếu có máy khử rung tim tự động (AED) tại nơi xảy ra sự cố và có người biết cách sử dụng, có thể sử dụng thiết bị theo hướng dẫn trong khi tiếp tục cấp cứu.

Bước 5: Tiếp tục theo dõi sau khi nạn nhân tỉnh lại

Khi nạn nhân bắt đầu thở hoặc tỉnh lại, không nên lập tức xem như đã hoàn toàn an toàn.

Tiếp tục theo dõi nhịp thở, ý thức và các biểu hiện bất thường. Nếu nạn nhân ho nhiều, khó thở, đau ngực, thở bất thường, lơ mơ hoặc tình trạng xấu đi, cần được nhân viên y tế đánh giá.

Những việc không nên làm khi sơ cứu đuối nước

Một số cách xử trí theo kinh nghiệm truyền miệng có thể khiến quá trình cấp cứu bị trì hoãn.

Không dốc ngược người bị đuối nước

Vác nạn nhân lên vai hoặc dốc ngược cơ thể để “cho nước ra” không phải là bước ưu tiên trong cấp cứu đuối nước. Nếu nạn nhân không thở bình thường, thời gian cần được dành cho việc gọi cấp cứu và thực hiện CPR.

Không ép bụng để lấy nước ra

Đuối nước là vấn đề liên quan đến suy giảm hô hấp và thiếu oxy, không phải chỉ đơn giản là có nước trong dạ dày hay đường hô hấp. Việc ép bụng không thay thế được các biện pháp hồi sức cần thiết.

Không lắc hoặc đánh mạnh nạn nhân

Những hành động này không giúp nạn nhân phục hồi hô hấp và có thể gây thêm chấn thương.

Không tự ý cho ăn uống khi nạn nhân chưa tỉnh táo hoàn toàn

Nếu người bị đuối nước còn lơ mơ, khó thở hoặc chưa hồi phục hoàn toàn, không nên cho ăn uống vì có nguy cơ sặc.

Không chủ quan khi nạn nhân đã tỉnh

Tỉnh lại là dấu hiệu tích cực nhưng không có nghĩa mọi vấn đề đã được loại trừ. Các biểu hiện về hô hấp sau đuối nước cần được theo dõi nghiêm túc.

Khi nào người bị đuối nước cần cấp cứu?

Cần gọi cấp cứu ngay nếu nạn nhân:

Không thở hoặc thở bất thường.
Không đáp ứng hoặc mất ý thức.
Khó thở rõ rệt.
Tím tái.
Co giật.
Lơ mơ hoặc thay đổi ý thức.
Ho nhiều kèm khó thở.
Đau hoặc tức ngực.
Thở nhanh, gắng sức hoặc có biểu hiện bất thường.
Tình trạng sức khỏe xấu đi sau khi được đưa ra khỏi nước.

Đặc biệt, nếu nạn nhân đã từng mất ý thức, ngừng thở hoặc phải thực hiện CPR, cần được nhân viên y tế đánh giá ngay cả khi sau đó đã tỉnh lại.

Với những trường hợp còn tỉnh nhưng xuất hiện triệu chứng hô hấp sau đuối nước, gia đình không nên tự theo dõi một cách chủ quan. Việc đánh giá y tế giúp xác định tình trạng hiện tại và hướng xử trí phù hợp.

Khi cần hỗ trợ vận chuyển người bị đuối nước đến cơ sở y tế, Trung Tâm Cấp Cứu Toàn Quốc hỗ trợ cấp cứu và vận chuyển người bệnh khi có nhu cầu phù hợp.

Đuối nước ở trẻ em: Những điều cha mẹ cần lưu ý

Trẻ nhỏ là nhóm đặc biệt dễ gặp tai nạn đuối nước vì khả năng nhận biết nguy hiểm và xử lý tình huống dưới nước còn hạn chế.

Cha mẹ hoặc người chăm sóc cần giám sát trẻ trực tiếp khi trẻ ở gần nguồn nước. Không nên chỉ quan sát từ xa hoặc giao việc trông trẻ cho một trẻ lớn hơn.

Những khu vực như hồ bơi, ao, hồ, sông, kênh rạch, bồn tắm, xô hoặc các dụng cụ chứa nước đều cần được chú ý.

Trẻ biết bơi vẫn có thể gặp nguy hiểm. Khả năng bơi không đảm bảo trẻ có thể xử lý mọi tình huống, đặc biệt khi gặp dòng nước mạnh, bị chuột rút, hoảng loạn hoặc gặp sự cố bất ngờ.

Cha mẹ nên cho trẻ học bơi và các kỹ năng an toàn dưới nước phù hợp với độ tuổi. Khi tham gia hoạt động trên sông, hồ hoặc biển, cần sử dụng áo phao hoặc phương tiện bảo hộ phù hợp.

Nếu trẻ bị đuối nước, dù đã tỉnh lại, cha mẹ vẫn cần theo dõi sát các biểu hiện về hô hấp và ý thức. Khi có dấu hiệu bất thường, cần đưa trẻ đi đánh giá y tế.

Cách phòng ngừa đuối nước

Đuối nước có thể xảy ra rất nhanh nên phòng ngừa là biện pháp quan trọng nhất.

Luôn giám sát trẻ khi ở gần nước

Không để trẻ tự chơi ở khu vực có nước, kể cả khi mực nước không quá sâu. Người lớn cần duy trì sự quan sát trực tiếp và hạn chế các yếu tố gây mất tập trung.

Kiểm soát nguồn nước trong và xung quanh nhà

Bể chứa, giếng, hồ nước và các dụng cụ chứa nước cần được che chắn hoặc kiểm soát để trẻ không dễ dàng tiếp cận.

Trang bị kỹ năng bơi và kỹ năng an toàn dưới nước

Trẻ em và người lớn nên được học bơi phù hợp với khả năng. Bên cạnh bơi, cần biết cách giữ mình nổi, nhận biết nguy hiểm và tìm kiếm sự trợ giúp khi gặp sự cố.

Sử dụng áo phao khi cần thiết

Khi đi thuyền hoặc tham gia hoạt động trên sông, hồ, biển, cần sử dụng áo phao và tuân thủ các nguyên tắc an toàn phù hợp.

Không chủ quan khi bơi ở môi trường tự nhiên

Sông, biển, hồ có thể có dòng chảy, nước sâu, địa hình dưới nước hoặc thời tiết thay đổi. Không nên đánh giá mức độ an toàn chỉ dựa vào việc bản thân biết bơi.

Không sử dụng rượu bia khi tham gia hoạt động dưới nước

Rượu bia có thể ảnh hưởng đến khả năng phán đoán và phản ứng, làm tăng nguy cơ xảy ra tai nạn.

Biết cách sơ cứu và CPR

Người thường xuyên chăm sóc trẻ hoặc tham gia các hoạt động dưới nước nên được trang bị kiến thức sơ cứu cơ bản và CPR để có thể phản ứng nhanh khi xảy ra sự cố.

FAQ về đuối nước

Người bị đuối nước tỉnh lại rồi có cần đi khám không?

Nếu người đó còn ho nhiều, khó thở, đau ngực, thở bất thường, lơ mơ hoặc xuất hiện bất kỳ triệu chứng đáng lo ngại nào, cần được đánh giá y tế. Người từng mất ý thức hoặc cần hồi sức cũng nên được nhân viên y tế kiểm tra.

Có nên dốc ngược người bị đuối nước để nước chảy ra không?

Không. Cần ưu tiên kiểm tra hô hấp, gọi cấp cứu và thực hiện CPR nếu nạn nhân không thở hoặc thở bất thường.

Nếu người bị đuối nước không thở thì phải làm gì?

Gọi cấp cứu ngay và bắt đầu CPR theo khả năng được đào tạo. Nếu có AED và có người biết sử dụng, có thể dùng thiết bị theo hướng dẫn.

Có nên cho người bị đuối nước uống nước sau khi tỉnh lại không?

Không nên tự ý cho ăn uống nếu người đó còn lơ mơ, khó thở hoặc chưa hồi phục hoàn toàn. Cần ưu tiên theo dõi tình trạng hô hấp và tìm kiếm hỗ trợ y tế khi cần.

Trẻ biết bơi có còn nguy cơ bị đuối nước không?

Có. Biết bơi không loại bỏ hoàn toàn nguy cơ đuối nước. Trẻ vẫn cần được người lớn giám sát và tuân thủ các nguyên tắc an toàn khi ở gần hoặc dưới nước.

Đuối nước có phải chỉ xảy ra khi đi bơi không?

Không. Đuối nước có thể xảy ra ở biển, sông, hồ, ao, bể bơi và cả những nguồn nước trong sinh hoạt hằng ngày. Vì vậy, cần chủ động kiểm soát nguy cơ ở mọi môi trường có nước.

Kết luận

Đuối nước là tình trạng có thể diễn biến nghiêm trọng do ảnh hưởng trực tiếp đến hô hấp và lượng oxy cung cấp cho cơ thể. Khi phát hiện người bị đuối nước, cần ưu tiên đảm bảo an toàn cho người cứu, đưa nạn nhân ra khỏi nước và kiểm tra phản ứng, nhịp thở.

Nếu nạn nhân không thở hoặc thở bất thường, cần gọi cấp cứu và bắt đầu CPR càng sớm càng tốt. Không nên mất thời gian dốc ngược, ép bụng hoặc thực hiện các phương pháp truyền miệng nhằm “lấy nước ra”.

Ngay cả khi nạn nhân đã tỉnh lại, các dấu hiệu như ho nhiều, khó thở, đau ngực, thở bất thường, lơ mơ hoặc tình trạng xấu đi vẫn cần được chú ý và đánh giá y tế.

Bên cạnh sơ cứu, việc giám sát trẻ, kiểm soát nguồn nước, học bơi và trang bị kỹ năng an toàn dưới nước là những biện pháp quan trọng giúp giảm nguy cơ đuối nước.

Khi cần hỗ trợ cấp cứu hoặc vận chuyển người bị nạn đến cơ sở y tế, Trung Tâm Cấp Cứu Toàn Quốc hỗ trợ theo nhu cầu phù hợp.