Điện giật là gì?
Điện giật xảy ra khi dòng điện đi qua cơ thể, gây ảnh hưởng đến da, cơ, thần kinh, tim và nhiều cơ quan khác. Mức độ tổn thương không chỉ phụ thuộc vào cường độ dòng điện mà còn liên quan đến thời gian tiếp xúc, đường đi của dòng điện qua cơ thể, loại nguồn điện và tình trạng sức khỏe của nạn nhân.
Trong sinh hoạt hằng ngày, điện giật có thể xảy ra do dây điện bị hở, ổ cắm hoặc thiết bị điện bị hư hỏng, sử dụng thiết bị điện khi tay ướt hoặc các sự cố liên quan đến hệ thống điện trong nhà.
Tại nơi làm việc, nguy cơ có thể cao hơn khi người lao động tiếp xúc với máy móc, hệ thống điện công nghiệp hoặc đường dây điện. Một số trường hợp còn xảy ra khi làm việc trong môi trường ẩm ướt, khiến nguy cơ dẫn điện qua cơ thể tăng lên.
Điều đáng lưu ý là bên ngoài có thể không có nhiều dấu hiệu nhưng người bị điện giật vẫn có thể gặp tổn thương bên trong. Vì vậy, không nên đánh giá mức độ nghiêm trọng chỉ dựa vào việc trên da có bỏng hay không.
Vì sao điện giật có thể nguy hiểm?
Dòng điện đi qua cơ thể có thể ảnh hưởng đến hoạt động bình thường của tim. Trong những trường hợp nghiêm trọng, nạn nhân có thể bị rối loạn nhịp tim hoặc ngừng tim.
Điện cũng có thể ảnh hưởng đến hệ thần kinh và cơ bắp. Người bị điện giật có thể bị co cứng cơ, mất khả năng tự tách khỏi nguồn điện hoặc rối loạn ý thức.
Ngoài tổn thương trực tiếp do dòng điện, nạn nhân còn có thể gặp chấn thương thứ phát. Ví dụ, một người bị điện giật khi đang đứng trên cao có thể ngã xuống đất và bị chấn thương đầu, cột sống hoặc gãy xương.
Bỏng điện cũng là vấn đề cần quan tâm. Vết bỏng có thể xuất hiện tại vị trí dòng điện đi vào hoặc đi ra khỏi cơ thể, nhưng tổn thương bên trong có thể rộng hơn những gì nhìn thấy trên da.
Chính vì vậy, sơ cứu điện giật không chỉ đơn giản là đưa nạn nhân ra khỏi nguồn điện mà còn phải đánh giá tình trạng hô hấp, ý thức và những tổn thương đi kèm.
Nguyên tắc quan trọng nhất khi gặp người bị điện giật
Điều đầu tiên cần nhớ là không được vội vàng dùng tay chạm vào nạn nhân khi họ vẫn còn tiếp xúc với nguồn điện.
Nếu người cứu chạm trực tiếp vào nạn nhân trong lúc dòng điện vẫn đang chạy qua cơ thể, dòng điện có thể truyền sang người cứu. Điều này khiến số người gặp nạn tăng lên và có thể khiến việc cứu hộ trở nên nguy hiểm hơn.
Trước khi tiếp cận, cần tìm cách ngắt nguồn điện. Nếu có thể thực hiện an toàn, hãy tắt cầu dao, aptomat hoặc rút phích cắm của thiết bị gây điện giật.
Sau khi nguồn điện đã được ngắt, mới tiếp cận nạn nhân để kiểm tra tình trạng. Nếu không thể ngắt nguồn điện, không nên cố dùng tay kéo người bệnh ra khỏi nguồn điện.
Đối với những sự cố liên quan đến điện cao thế hoặc đường dây điện, cần đặc biệt thận trọng và giữ khoảng cách an toàn. Không nên tự ý tiếp cận khu vực nguy hiểm khi chưa đảm bảo nguồn điện đã được cô lập.
Cách sơ cứu điện giật đúng cách
Sau khi chắc chắn nguồn điện đã được ngắt và khu vực xung quanh an toàn, người cứu có thể tiếp cận nạn nhân.
Trước tiên, kiểm tra xem người bệnh có tỉnh táo hay không. Có thể gọi hoặc hỏi nhẹ để đánh giá khả năng đáp ứng.
Tiếp theo, quan sát tình trạng hô hấp. Nếu nạn nhân không thở bình thường hoặc không có dấu hiệu của sự sống, cần nhanh chóng gọi cấp cứu và bắt đầu hồi sức tim phổi nếu người cứu có kỹ năng thực hiện.
Nếu nạn nhân vẫn còn thở nhưng bất tỉnh, cần theo dõi sát tình trạng hô hấp và đặt người bệnh ở tư thế phù hợp khi không nghi ngờ chấn thương cột sống. Không nên tự ý cho người bệnh uống nước hoặc ăn uống khi họ chưa tỉnh táo hoàn toàn.
Nếu nạn nhân có vết bỏng, có thể làm mát vùng bỏng bằng nước sạch mát trong thời gian phù hợp. Không nên chọc vỡ bóng nước, bôi các loại kem hoặc chất không rõ nguồn gốc lên vết bỏng.
Trong trường hợp người bệnh bị ngã sau điện giật, cần hạn chế di chuyển không cần thiết nếu nghi ngờ có chấn thương đầu, cổ hoặc cột sống.
Nếu người bị điện giật vẫn đang dính vào nguồn điện thì phải làm gì?
Đây là tình huống nguy hiểm nhất đối với người có ý định cứu nạn nhân.
Nếu nguồn điện chưa được ngắt, tuyệt đối không dùng tay không kéo nạn nhân. Người cứu cần tìm cách ngắt nguồn điện từ cầu dao hoặc thiết bị điều khiển nếu có thể thực hiện mà không đặt bản thân vào nguy hiểm.
Đối với hệ thống điện phức tạp hoặc điện cao thế, không nên tự ý tiếp cận. Cần gọi lực lượng chuyên môn và giữ những người xung quanh tránh xa khu vực nguy hiểm.
Chỉ khi đã xác định nguồn điện được ngắt và khu vực an toàn mới tiến hành đánh giá nạn nhân.
Nguyên tắc này đặc biệt quan trọng bởi trong nhiều vụ tai nạn điện, người thân hoặc người chứng kiến vì quá hoảng loạn đã lao vào kéo nạn nhân và trở thành người bị điện giật tiếp theo.
Người bị điện giật nhưng vẫn tỉnh có cần đi khám không?
Việc nạn nhân vẫn tỉnh táo không đồng nghĩa với việc hoàn toàn không có nguy hiểm.
Một số tổn thương liên quan đến điện giật có thể không biểu hiện rõ ngay lập tức. Người bệnh có thể có vết bỏng nhỏ nhưng vẫn có nguy cơ gặp vấn đề về tim hoặc những tổn thương khác tùy vào mức độ tiếp xúc.
Nếu điện giật xảy ra với điện áp cao, thời gian tiếp xúc kéo dài, nạn nhân bị mất ý thức dù chỉ trong thời gian ngắn hoặc có các triệu chứng bất thường, cần được đánh giá y tế.
Những biểu hiện như đau ngực, hồi hộp, khó thở, chóng mặt, yếu cơ, lú lẫn hoặc bất thường về ý thức đều cần được chú ý.
Ngoài ra, nếu nạn nhân bị ngã sau điện giật, cần kiểm tra khả năng chấn thương đầu, cổ, lưng hoặc tay chân.
Dấu hiệu nguy hiểm sau điện giật
Một số trường hợp cần được đưa đến cơ sở y tế càng sớm càng tốt.
Nạn nhân bất tỉnh hoặc có thay đổi ý thức là dấu hiệu đáng lo ngại. Nếu người bệnh không đáp ứng khi gọi hoặc đánh thức, cần nhanh chóng tìm kiếm hỗ trợ cấp cứu.
Khó thở hoặc ngừng thở cũng là tình trạng cần xử trí khẩn cấp. Nếu nạn nhân không thở bình thường, người có kỹ năng cần tiến hành hồi sức tim phổi trong khi chờ hỗ trợ y tế.
Đau ngực, tim đập bất thường, chóng mặt hoặc ngất sau điện giật có thể liên quan đến ảnh hưởng của dòng điện lên tim và cần được đánh giá.
Bỏng điện, đặc biệt là vết bỏng sâu hoặc diện tích lớn, cũng cần được kiểm tra.
Nếu người bệnh bị ngã từ độ cao, đau cổ, đau lưng, đau đầu dữ dội hoặc không thể vận động một chi, cần lưu ý khả năng có chấn thương đi kèm.
Điện giật có thể gây bỏng như thế nào?
Bỏng điện khác với một số loại bỏng thông thường vì tổn thương có thể không phản ánh đầy đủ qua bề mặt da.
Có thể xuất hiện vết bỏng tại điểm dòng điện đi vào hoặc đi ra. Tuy nhiên, dòng điện có thể đi qua các mô sâu hơn và gây tổn thương cơ hoặc các cấu trúc bên trong.
Vì vậy, không nên chỉ nhìn vào kích thước vết bỏng để đánh giá mức độ nghiêm trọng của tai nạn.
Khi sơ cứu vết bỏng, không nên dùng đá lạnh trực tiếp lên da, không chọc vỡ bóng nước và không tự ý bôi dầu, kem đánh răng hoặc các chất dân gian lên vùng bị bỏng.
Nếu vết bỏng nghiêm trọng hoặc nạn nhân có những triệu chứng bất thường khác, cần đưa đến cơ sở y tế để được đánh giá.
Những điều không nên làm khi sơ cứu điện giật
Sai lầm nguy hiểm nhất là chạm vào nạn nhân khi nguồn điện chưa được ngắt. Người cứu có thể trở thành nạn nhân thứ hai.
Không nên dùng tay ướt hoặc đứng trên nền ẩm để tìm cách xử lý sự cố điện. Nước có thể làm tăng nguy cơ dẫn điện.
Không nên tự ý tiếp cận dây điện cao thế hoặc khu vực có nguy cơ rò điện. Việc này cần được xử lý bởi lực lượng chuyên môn.
Không nên cho nạn nhân ăn uống ngay sau khi vừa bị điện giật, đặc biệt nếu họ còn lơ mơ, buồn nôn hoặc có khả năng cần thực hiện các can thiệp y tế.
Không nên chủ quan chỉ vì nạn nhân đã tỉnh lại. Nếu có triệu chứng bất thường hoặc tai nạn có mức độ nghiêm trọng, người bệnh vẫn cần được kiểm tra.
Điện giật ở trẻ em cần xử trí thế nào?
Trẻ nhỏ có thể bị điện giật khi nghịch ổ cắm, dây điện hoặc các thiết bị điện trong nhà.
Khi phát hiện trẻ bị điện giật, người lớn không nên lập tức kéo trẻ bằng tay. Cần đảm bảo nguồn điện được ngắt trước khi tiếp cận.
Sau đó, kiểm tra tình trạng tỉnh táo và hô hấp của trẻ. Nếu trẻ không thở bình thường, cần gọi hỗ trợ cấp cứu và thực hiện hồi sức theo hướng dẫn dành cho trẻ em nếu người cứu có kỹ năng.
Nếu trẻ bị bỏng, ngã hoặc có dấu hiệu bất thường sau điện giật, cần đưa trẻ đến cơ sở y tế để được đánh giá.
Để phòng ngừa, gia đình nên sử dụng thiết bị bảo vệ ổ cắm, kiểm tra dây điện định kỳ và không để trẻ tiếp cận các thiết bị điện khi không có người lớn giám sát.
Làm gì để phòng tránh tai nạn điện giật trong gia đình?
Phần lớn tai nạn điện trong gia đình có thể giảm nguy cơ nếu hệ thống điện và thiết bị được sử dụng đúng cách.
Không nên sử dụng thiết bị điện khi tay ướt hoặc đứng chân trần trên nền ẩm. Các thiết bị có dấu hiệu hư hỏng, dây điện bị nứt hoặc bong lớp cách điện cần được kiểm tra và sửa chữa.
Không nên cắm quá nhiều thiết bị vào một ổ điện nếu vượt quá khả năng chịu tải. Các thiết bị điện gần nguồn nước cần được sử dụng đặc biệt thận trọng.
Gia đình có trẻ nhỏ nên che ổ cắm và sắp xếp dây điện ở vị trí trẻ khó tiếp cận. Khi sửa chữa hệ thống điện, cần ngắt nguồn trước và nếu không có chuyên môn thì nên nhờ thợ điện thực hiện.
Phòng tránh điện giật khi làm việc
Người lao động thường xuyên tiếp xúc với máy móc hoặc hệ thống điện cần tuân thủ đầy đủ quy trình an toàn lao động.
Thiết bị phải được kiểm tra định kỳ và những dấu hiệu bất thường cần được xử lý trước khi tiếp tục sử dụng.
Khi sửa chữa máy móc, cần đảm bảo nguồn điện đã được ngắt và có biện pháp ngăn việc vô tình cấp điện trở lại.
Đối với môi trường ẩm ướt, cần sử dụng thiết bị điện và phương tiện bảo hộ phù hợp. Người lao động cũng cần được hướng dẫn cách xử lý khi xảy ra sự cố để tránh tình trạng nhiều người cùng gặp nguy hiểm khi cố gắng cứu nạn nhân.
Khi nào nên gọi hỗ trợ vận chuyển người bệnh?
Nếu người bị điện giật có biểu hiện nghiêm trọng như mất ý thức, khó thở, đau ngực, bỏng nặng, chấn thương do ngã hoặc tình trạng sức khỏe không ổn định, gia đình không nên tự ý để người bệnh di chuyển bằng xe máy.
Trong những trường hợp cần đến cơ sở y tế nhưng người bệnh không thể tự đi lại hoặc cần được hỗ trợ trong quá trình di chuyển, gia đình có thể liên hệ Trung Tâm Cấp Cứu Toàn Quốc để được tư vấn phương án vận chuyển phù hợp.
Khi liên hệ, nên cung cấp tình trạng hiện tại của người bệnh, thời điểm xảy ra điện giật, nguồn điện liên quan, địa điểm đón và cơ sở y tế cần đến.
Nếu người bệnh đang trong tình trạng nguy kịch, cần ưu tiên gọi hệ thống cấp cứu y tế khẩn cấp tại địa phương để được hướng dẫn và hỗ trợ càng sớm càng tốt.
Câu hỏi thường gặp về điện giật
Bị điện giật nhưng vẫn tỉnh có nguy hiểm không?
Có thể. Việc vẫn tỉnh táo không loại trừ hoàn toàn nguy cơ tổn thương do điện. Nếu người bệnh có đau ngực, khó thở, hồi hộp, chóng mặt, bỏng hoặc bất kỳ triệu chứng bất thường nào, nên được đánh giá y tế.
Có được dùng tay kéo người bị điện giật ra không?
Không khi nguồn điện chưa được ngắt. Người cứu có thể bị truyền điện và trở thành nạn nhân tiếp theo. Cần ngắt nguồn điện trước khi tiếp cận.
Người bị điện giật có cần đi bệnh viện không?
Tùy mức độ. Những trường hợp điện giật mạnh, mất ý thức, có triệu chứng tim mạch hoặc hô hấp, bỏng, chấn thương do ngã hoặc tiếp xúc với nguồn điện nguy hiểm cần được đánh giá y tế.
Điện giật có gây ảnh hưởng đến tim không?
Có. Dòng điện đi qua cơ thể có thể ảnh hưởng đến hoạt động điện của tim và gây rối loạn nhịp. Đây là một trong những lý do cần đặc biệt chú ý đến các biểu hiện như đau ngực, hồi hộp, ngất hoặc bất thường về nhịp tim.
Sau điện giật có nên cho người bệnh uống nước không?
Không nên cho người bệnh ăn uống khi họ còn lơ mơ, bất tỉnh hoặc có khả năng cần can thiệp y tế khẩn cấp. Chỉ nên cho uống khi người bệnh hoàn toàn tỉnh táo và không có nguy cơ sặc.
Điện giật có thể gây tổn thương dù không có vết bỏng không?
Có. Tổn thương do điện không phải lúc nào cũng thể hiện rõ trên da. Vì vậy, không nên dựa vào việc có hoặc không có vết bỏng để tự đánh giá hoàn toàn mức độ nguy hiểm.
Kết luận
Điện giật là tai nạn cần được xử trí thận trọng vì người cứu cũng có thể gặp nguy hiểm nếu tiếp cận nạn nhân khi nguồn điện chưa được ngắt. Nguyên tắc quan trọng nhất là đảm bảo an toàn, ngắt nguồn điện trước khi tiếp cận và sau đó kiểm tra ý thức, hô hấp của người bệnh.
Những trường hợp mất ý thức, ngừng thở, khó thở, đau ngực, rối loạn nhịp tim, bỏng hoặc chấn thương do ngã cần được đánh giá y tế. Ngay cả khi người bệnh đã tỉnh lại, nếu xuất hiện triệu chứng bất thường cũng không nên chủ quan.
Trung Tâm Cấp Cứu Toàn Quốc hỗ trợ vận chuyển người bệnh đến cơ sở y tế trong những trường hợp cần hỗ trợ di chuyển. Khi liên hệ, gia đình nên cung cấp tình trạng cụ thể của người bệnh để được tư vấn phương án phù hợp.
TRUNG TÂM CẤP CỨU TOÀN QUỐC
Hotline: 0704 115 115 | 0995 114 115
Y tế sự kiện: 082 8899 115 | 085 2288 115
Website:
Địa chỉ: 03 Đường 35A Trịnh Quang Nghị, Phường Bình Đông, TP. Hồ Chí Minh
Zalo: https://zalo.me/3105407123098382136
Email: 115toanquoc@gmail.com
Facebook: https://web.facebook.com/trungtamcapcuutoanquoc
Khu vực hoạt động: Toàn quốc
