Khó khăn có thể bắt đầu ngay từ chiếc giường
Khi cần đưa người bệnh đến bệnh viện, tái khám, chuyển viện hoặc trở về nhà sau điều trị, nhiều gia đình thường nghĩ trước tiên đến việc tìm phương tiện.
Nhưng hãy thử đặt một tình huống cụ thể:
Người bệnh nằm một chỗ ở tầng 4. Nhà không có thang máy. Cầu thang chỉ vừa đủ hai người đi.
Lúc này, chiếc xe đang đợi dưới đường chưa giải quyết được vấn đề quan trọng nhất:
Làm thế nào đưa người bệnh từ giường xuống đến xe?
Đối với người có khả năng tự đi lại, bốn tầng cầu thang có thể chỉ gây mệt. Nhưng với người bệnh không thể tự đứng hoặc ngồi vững, đây lại là một phần quan trọng của cả quá trình vận chuyển.
Vì sao không nên chỉ nghĩ “gọi vài người khỏe lên khiêng”?
Đây là cách xử lý khá dễ nghĩ tới khi gia đình thiếu người hỗ trợ.
Tuy nhiên, sức khỏe của người khiêng chỉ là một yếu tố.
Trước khi di chuyển một người bệnh nằm một chỗ, còn phải xem xét:
- tình trạng hiện tại của người bệnh;
- khả năng ngồi, nằm và thay đổi tư thế;
- yêu cầu hạn chế vận động nếu đã được nhân viên y tế hướng dẫn;
- cân nặng và thể trạng;
- kích thước, độ dốc và hình dạng cầu thang;
- khoảng trống tại các chiếu nghỉ;
- quãng đường từ giường đến cửa;
- dụng cụ hỗ trợ có thể sử dụng.
Một cầu thang rộng, thẳng hoàn toàn khác với cầu thang hẹp, dốc và phải đổi hướng nhiều lần.
Vì vậy, “có đủ người khiêng” chưa đồng nghĩa đã có phương án di chuyển phù hợp.
Trước tiên phải biết người bệnh có thể duy trì tư thế nào
Đây là thông tin rất quan trọng khi trao đổi với đơn vị hỗ trợ vận chuyển.
Gia đình nên biết người bệnh hiện:
Có tự ngồi dậy được không?
Có ngồi vững khi được hỗ trợ không?
Có tự đứng hoặc bước vài bước được không?
Hay gần như phải duy trì tư thế nằm trong quá trình di chuyển?
Nếu người bệnh đã được bác sĩ hoặc nhân viên y tế hướng dẫn về tư thế, hạn chế vận động hay những lưu ý đặc biệt, gia đình nên thông báo đầy đủ.
Không nên tự thay đổi tư thế chỉ để việc xuống cầu thang trở nên thuận tiện hơn nếu điều đó không phù hợp với tình trạng người bệnh.
Không phải cầu thang nào cũng giống nhau
Khi nghe “nhà tầng 4”, chưa thể xác định ngay phương án.
Cần biết thêm:
- cầu thang rộng hay hẹp;
- cầu thang thẳng, chữ L hay dạng xoắn;
- có tay vịn hay không;
- mỗi tầng có chiếu nghỉ rộng bao nhiêu;
- cửa phòng và hành lang có hẹp không;
- có đồ đạc cản đường không;
- từ cửa nhà ra vị trí xe có bậc cấp hoặc hẻm nhỏ không.
Đây là lý do gia đình nên mô tả trước không gian, thay vì chỉ cung cấp địa chỉ.
Trong một số trường hợp, hình ảnh hoặc video ngắn về cầu thang, cửa phòng và lối ra cũng có thể giúp đơn vị hỗ trợ hiểu rõ điều kiện thực tế hơn.
Cáng có phải lúc nào cũng đưa được lên tầng 4?
Không nhất thiết.
“Có cáng” chưa phải câu trả lời đầy đủ.
Mỗi loại dụng cụ có kích thước và cách sử dụng khác nhau. Trong khi đó, nhà phố hoặc nhà xây lâu năm có thể có cầu thang rất hẹp, góc cua gấp hoặc chiếu nghỉ nhỏ.
Do đó, dụng cụ hỗ trợ cần được lựa chọn dựa trên người bệnh và không gian thực tế, chứ không chỉ dựa trên số tầng.
Đây cũng là lý do thông tin về cầu thang nên được trao đổi trước khi nhân sự và phương tiện đến nơi.
Hãy nhìn toàn bộ hành trình, không chỉ bốn tầng cầu thang
Một phương án vận chuyển nên được xem xét từ đầu đến cuối:
Từ giường → ra khỏi phòng → đến cầu thang → xuống từng tầng → ra khỏi nhà → lên phương tiện → di chuyển → xuống xe → đến vị trí tiếp nhận.
Chỉ cần một đoạn trong chuỗi này không phù hợp, gia đình có thể lại rơi vào tình trạng lúng túng.
Ví dụ, người bệnh đã được đưa xuống tầng trệt nhưng nhà nằm sâu trong hẻm mà xe không thể tiếp cận tận cửa. Khi đó vẫn cần tính tiếp quãng đường từ nhà ra xe.
Tương tự, khi đến bệnh viện hoặc địa điểm cần đến, cũng phải xác định người bệnh sẽ được đưa từ xe vào bên trong bằng cách nào.
Gia đình nên chuẩn bị gì trước khi người hỗ trợ đến?
Trước hết, hãy cung cấp thông tin càng cụ thể càng tốt.
Một cuộc trao đổi có thể bắt đầu bằng:
“Người bệnh nằm một chỗ ở tầng 4, nhà không có thang máy. Người bệnh hiện không tự đi lại được. Cầu thang khá hẹp và có chiếu nghỉ ở mỗi tầng.”
Sau đó bổ sung:
1. Tình trạng hiện tại của người bệnh
Người bệnh tỉnh táo hay không, có thể giao tiếp không, có biểu hiện bất thường nào đang xảy ra không.
2. Khả năng vận động
Có ngồi được không, có đứng được không, có thể hỗ trợ một phần khi di chuyển hay hoàn toàn phụ thuộc người khác.
3. Điều kiện căn nhà
Tầng bao nhiêu, cầu thang rộng hay hẹp, có chiếu nghỉ, cửa phòng và hành lang như thế nào.
4. Điểm đón và điểm đến
Từ đâu đến đâu, xe có thể tiếp cận tận cửa hay chỉ đến đầu hẻm.
5. Hướng dẫn chuyên môn đã có
Nếu cơ sở y tế đã đưa ra lưu ý liên quan đến tư thế hoặc quá trình vận chuyển, cần thông báo ngay từ đầu.
Có nên tự bế hoặc cõng bệnh nhân xuống không?
Không nên xem bế hoặc cõng là giải pháp mặc định chỉ vì người bệnh cần xuống tầng gấp.
Khả năng áp dụng phụ thuộc vào tình trạng người bệnh, thể trạng, môi trường và những hướng dẫn chuyên môn liên quan.
Đặc biệt, việc di chuyển trên nhiều tầng cầu thang tạo ra yêu cầu khác với việc hỗ trợ người bệnh vài bước trên mặt phẳng.
Nếu gia đình không đủ khả năng hỗ trợ hoặc không chắc cách di chuyển phù hợp, nên tìm sự hỗ trợ thay vì cố thực hiện chỉ vì xe đã đến chờ.
Đừng đợi đến lúc xe tới mới nói “bệnh nhân ở tầng 4”
Đây là thông tin nên được cung cấp ngay khi liên hệ.
Hai trường hợp cùng cần đi 10 km đến bệnh viện nhưng có thể cần cách chuẩn bị rất khác nhau:
Trường hợp A: Người bệnh ngồi được, nhà tầng trệt, xe có thể đỗ ngay trước cửa.
Trường hợp B: Người bệnh nằm một chỗ, ở tầng 4, không có thang máy, cầu thang hẹp và nhà nằm trong hẻm.
Khoảng cách di chuyển bằng xe giống nhau nhưng quá trình đưa người bệnh từ trong nhà ra phương tiện hoàn toàn khác.
Vì vậy, khi gọi hỗ trợ, đừng chỉ hỏi:
“Xe đến bệnh viện này bao nhiêu tiền?”
Hãy mô tả tình trạng và điều kiện tiếp cận trước để phương án được xem xét phù hợp hơn.
Khi nào vấn đề không còn chỉ là “làm sao đưa xuống tầng”?
Nếu người bệnh đang ổn định và chuyến đi đã được lên kế hoạch, gia đình có thời gian chuẩn bị.
Nhưng nếu người bệnh xuất hiện các dấu hiệu bất thường nghiêm trọng như:
- khó thở;
- đau ngực;
- giảm hoặc mất ý thức;
- co giật;
- chảy máu nhiều;
- yếu hoặc liệt xuất hiện đột ngột;
- tình trạng xấu đi nhanh;
thì ưu tiên không còn đơn thuần là tìm cách đưa người bệnh xuống cầu thang.
Trong tình huống nghiêm trọng, cần liên hệ hệ thống cấp cứu phù hợp hoặc cơ sở y tế để được hướng dẫn và hỗ trợ kịp thời, thay vì tự di chuyển người bệnh bằng mọi cách.
Nếu người bệnh vừa xuất viện và cần đưa về tầng 4 thì sao?
Khó khăn không chỉ xuất hiện khi đi từ nhà đến bệnh viện.
Một tình huống khác cũng rất thường gặp là người bệnh được xuất viện nhưng chưa thể tự đi lại.
Gia đình đưa xe đến đón và nghĩ rằng khi về tới nhà là hoàn tất. Nhưng khi xe dừng trước cửa, người bệnh vẫn cần được đưa:
từ xe → vào nhà → lên bốn tầng cầu thang → vào phòng → đến giường.
Do đó, ngay từ khi bố trí chuyến về nhà, gia đình nên thông báo rằng nơi đến nằm ở tầng 4 và không có thang máy.
Nhà trong hẻm nhỏ cần tính thêm một đoạn vận chuyển
Ở nhà phố, khoảng cách từ cửa nhà đến xe đôi khi cũng là một vấn đề.
Nếu hẻm quá nhỏ để phương tiện tiếp cận, hành trình thực tế có thể trở thành:
Tầng 4 → cầu thang → tầng trệt → qua hẻm → đến vị trí xe → lên phương tiện.
Điều này càng cho thấy việc chuẩn bị không nên chỉ dựa trên câu hỏi “nhà mấy tầng”.
Địa hình và khả năng tiếp cận tại cả điểm đón lẫn điểm đến đều cần được xem xét.
Gia đình ở xa có thể chuẩn bị thông tin trước không?
Có.
Nếu con cái hoặc người phụ trách không ở cùng người bệnh, có thể nhờ người đang trực tiếp chăm sóc cung cấp thông tin và hình ảnh cần thiết.
Nên thống nhất một người làm đầu mối để trao đổi về:
- tình trạng người bệnh;
- địa chỉ chính xác;
- tầng và cầu thang;
- điểm đến;
- hồ sơ cần mang theo;
- người đi cùng;
- người tiếp nhận tại nơi đến.
Điều này giúp hạn chế việc nhiều người cùng cung cấp những thông tin khác nhau.
Trung Tâm Cấp Cứu Toàn Quốc hỗ trợ như thế nào?
Khi người bệnh khó tự đi lại, nằm một chỗ hoặc gia đình gặp trở ngại trong việc đưa người bệnh từ tầng cao xuống phương tiện, Trung Tâm Cấp Cứu Toàn Quốc tiếp nhận thông tin để hỗ trợ bố trí phương án vận chuyển dựa trên tình trạng, khả năng vận động, điểm đón – điểm đến và điều kiện tiếp cận thực tế.
Khi liên hệ, gia đình nên thông báo ngay:
“Bệnh nhân nằm một chỗ – ở tầng 4 – nhà không có thang máy.”
Sau đó cung cấp thêm thông tin về cầu thang, khả năng vận động, lối ra vào và những hướng dẫn chuyên môn đã có để việc chuẩn bị phù hợp hơn.
TRUNG TÂM CẤP CỨU TOÀN QUỐC
Hotline: 0704 115 115 | 0995 114 115
Y tế sự kiện: 082 8899 115 | 085 2288 115
Website:
Địa chỉ: 03 Đường 35A Trịnh Quang Nghị, Phường Bình Đông, TP. Hồ Chí Minh
Zalo: https://zalo.me/3105407123098382136
Email: 115toanquoc@gmail.com
Facebook: https://web.facebook.com/trungtamcapcuutoanquoc
Khu vực hoạt động: Toàn quốc
