90% người mắc COPD có liên quan đến thuốc lá: Dấu hiệu và cách phòng ngừa COPD

07/08/2026 10:33 AM 44 Lượt xem

90% người mắc COPD có liên quan đến thuốc lá – Bạn có nằm trong nhóm nguy cơ?

Khoảng 90% trường hợp mắc bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD) có liên quan đến việc hút thuốc lá hoặc thường xuyên tiếp xúc với khói thuốc. Đây là một trong những bệnh hô hấp mạn tính phổ biến, tiến triển âm thầm và có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng cuộc sống nếu không được phát hiện sớm.

Điều đáng nói là nhiều người chỉ bắt đầu quan tâm đến sức khỏe lá phổi khi xuất hiện những cơn ho kéo dài, khó thở hoặc nhanh mệt khi vận động. Trong khi đó, các tổn thương ở phổi đã có thể âm thầm diễn ra trong nhiều năm trước đó.

Nếu bạn đang hút thuốc, từng hút thuốc hoặc thường xuyên tiếp xúc với khói thuốc, đây là thời điểm nên dành vài phút để hiểu rõ hơn về COPD và cách bảo vệ lá phổi của mình.

Thuốc lá và COPD: Mối liên hệ không nên xem nhẹ

Thuốc lá là yếu tố nguy cơ hàng đầu của COPD. Trong mỗi điếu thuốc có hàng nghìn chất hóa học, trong đó nhiều chất có khả năng gây kích ứng và làm tổn thương đường hô hấp. Khi tiếp xúc trong thời gian dài, các chất này khiến niêm mạc phế quản bị viêm, các phế nang dần mất tính đàn hồi và khả năng trao đổi oxy của phổi suy giảm.

Không chỉ người trực tiếp hút thuốc, người thường xuyên hít phải khói thuốc thụ động cũng có nguy cơ mắc COPD cao hơn so với người ít tiếp xúc. Trẻ em sống cùng người hút thuốc hay người làm việc trong môi trường có nhiều khói thuốc cũng cần được quan tâm đúng mức.

Điều tích cực là việc cai thuốc lá càng sớm có thể giúp giảm tốc độ suy giảm chức năng phổi và góp phần hạn chế nguy cơ xuất hiện các đợt khó thở cấp trong tương lai.

Bạn có biết?
Người hút thuốc càng lâu năm và số lượng thuốc hút mỗi ngày càng nhiều thì nguy cơ mắc COPD càng tăng.

Không chỉ thuốc lá, những yếu tố này cũng có thể làm tăng nguy cơ mắc COPD

Thuốc lá là nguyên nhân phổ biến nhất, nhưng không phải là nguyên nhân duy nhất. Nhiều người chưa từng hút thuốc vẫn có thể mắc COPD nếu thường xuyên tiếp xúc với các tác nhân gây hại cho đường hô hấp.

Một số yếu tố nguy cơ thường gặp gồm:

Môi trường làm việc nhiều khói bụi hoặc hóa chất.
Ô nhiễm không khí kéo dài.
Khói bếp trong không gian kín.
Tiền sử hen suyễn hoặc các bệnh hô hấp mạn tính.
Một số yếu tố di truyền hiếm gặp.

Nếu những yếu tố này kéo dài trong nhiều năm, chức năng hô hấp có thể bị ảnh hưởng mà người bệnh không nhận ra.

Lưu ý
Không hút thuốc không đồng nghĩa với việc hoàn toàn miễn nhiễm với COPD. Chủ động bảo vệ đường hô hấp vẫn là điều cần thiết.

Đừng bỏ qua những tín hiệu cảnh báo từ lá phổi

COPD không gây ra những cơn đau dữ dội ngay từ đầu. Phần lớn người bệnh chỉ nhận thấy cơ thể thay đổi qua những biểu hiện rất quen thuộc nên thường chủ quan.

Ho kéo dài

Những cơn ho xuất hiện thường xuyên, đặc biệt vào buổi sáng hoặc kéo dài nhiều tuần nhưng không cải thiện.

Khạc đờm

Đờm tiết nhiều hơn bình thường, lặp đi lặp lại trong thời gian dài dù không mắc cảm cúm.

Khó thở

Ban đầu chỉ xuất hiện khi vận động mạnh, sau đó có thể xảy ra khi đi bộ nhanh, leo cầu thang và dần ảnh hưởng đến sinh hoạt hằng ngày.

Thở khò khè, tức ngực

Đường thở bị hẹp khiến người bệnh cảm thấy nặng ngực hoặc phát ra tiếng rít khi thở.

Cơ thể nhanh mệt hơn

Việc hô hấp trở nên khó khăn khiến cơ thể tiêu tốn nhiều năng lượng hơn, làm người bệnh dễ mệt dù chỉ thực hiện các hoạt động đơn giản.

Đừng chủ quan
Nếu tình trạng ho hoặc khó thở kéo dài trên nhiều tuần, đặc biệt ở người có tiền sử hút thuốc, nên đến cơ sở y tế để được thăm khám và đánh giá chức năng hô hấp.

Điều gì xảy ra nếu COPD không được kiểm soát?

COPD là bệnh mạn tính và hiện chưa có phương pháp giúp phục hồi hoàn toàn phần phổi đã bị tổn thương. Nếu không được kiểm soát đúng cách, bệnh có thể tiến triển nặng hơn theo thời gian, làm tăng nguy cơ khó thở kéo dài, nhiễm trùng hô hấp và ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống.

Ngược lại, việc phát hiện sớm, điều trị theo hướng dẫn của bác sĩ và thay đổi lối sống có thể giúp kiểm soát triệu chứng, giảm số lần xuất hiện đợt cấp và duy trì khả năng sinh hoạt hằng ngày.

Nhiễm khuẩn đường hô hấp và những dấu hiệu cảnh báo

Bảo vệ lá phổi bắt đầu từ những thay đổi nhỏ mỗi ngày

Bạn có thể giảm nguy cơ mắc COPD hoặc làm chậm tiến triển của bệnh bằng những thói quen đơn giản:

Cai thuốc lá và tránh tiếp xúc với khói thuốc.
Đeo khẩu trang hoặc sử dụng phương tiện bảo hộ khi làm việc trong môi trường nhiều bụi, hóa chất.
Giữ không gian sống thông thoáng.
Duy trì vận động phù hợp để tăng cường sức khỏe hô hấp.
Khám sức khỏe định kỳ, đặc biệt nếu trên 40 tuổi hoặc có tiền sử hút thuốc trong nhiều năm.

Những thay đổi nhỏ hôm nay có thể tạo nên sự khác biệt lớn cho sức khỏe lá phổi trong tương lai.

Cai nghiện thuốc lá thành công nếu quyết tâm – Bệnh viện Đa Khoa Long An

Khi nào người mắc COPD cần được hỗ trợ y tế?

Ở một số trường hợp, người mắc COPD có thể xuất hiện các đợt khó thở cấp hoặc cần hỗ trợ trong quá trình chăm sóc tại nhà, đặc biệt là người lớn tuổi hoặc người có nhiều bệnh nền.

Trung tâm Cấp cứu Toàn Quốc cung cấp các dịch vụ hỗ trợ như:

Vận chuyển người bệnh bằng xe cấp cứu khi cần thiết.
Chăm sóc người bệnh tại nhà.
Cho thuê thiết bị y tế hỗ trợ theo dõi theo chỉ định của bác sĩ.
Trực y tế cho sự kiện, hội nghị và các hoạt động cộng đồng.

Việc chuẩn bị sẵn phương án hỗ trợ phù hợp sẽ giúp người bệnh và gia đình chủ động hơn trong những tình huống cần chăm sóc hoặc cấp cứu.

Câu hỏi thường gặp

Người không hút thuốc có thể mắc COPD không?

Có. Những người thường xuyên tiếp xúc với khói bụi, ô nhiễm không khí hoặc hóa chất vẫn có nguy cơ mắc bệnh.

Khi nào nên đi khám?

Nếu xuất hiện tình trạng ho kéo dài, khạc đờm thường xuyên hoặc khó thở không rõ nguyên nhân, đặc biệt ở người có tiền sử hút thuốc, nên đến cơ sở y tế để được thăm khám.

Kết luận

COPD là bệnh hô hấp mạn tính có thể ảnh hưởng lâu dài đến sức khỏe nếu không được phát hiện và kiểm soát đúng cách. Chủ động từ bỏ thuốc lá, hạn chế tiếp xúc với các yếu tố nguy cơ và lắng nghe những thay đổi của cơ thể là những bước quan trọng để bảo vệ lá phổi. Khi cần hỗ trợ vận chuyển cấp cứu hoặc chăm sóc người bệnh tại nhà, việc lựa chọn đơn vị y tế uy tín sẽ giúp quá trình chăm sóc diễn ra an toàn và thuận tiện hơn.